Overthinking ya da a??r? d�?�nme hastal??? olarak bilinen bu sendromu asl?nda herkes hayat?n?n belirli d�nemlerinde ya?amaktad?r. Mesela baz? anlar? s�rekli d�?�n�p dururuz. O ge�mi?in i�inde tak?l?p kal?r?z. G�nlerce o g�n�, o an? d�?�nmekten kendimizi al?koyamay?z. Bu an?lar genelde utan� verici an?lard?r. ?�inde ke?keler bar?nd?rmas?yla me?hurdur. Bazen �nemli bir karar?n a?amas?ndayken de �ok d�?�n�r�z. A??r? d�?�nme ba??ml?l??? gibi bir durumun i�inde buluruz kendimizi. ??te b�yle zamanlardan Overthinking sendromu ba? g�sterir ve bu sendrolmu ya?ayan ki?iler de Overthinker olarak adland?r?l?r, yaz?n?n i�erisinde i�erisinde bu ?ekilde refere edilecektir. Overthinking ne demek? Overthinker ne demek? Overthinking tedavisi m�mk�n m�d�r? Fazla d�?�nme hastal??? ad? olan overthinker hastal??? hakk?nda detayl? bir analiz ile kar??n?zday?z.
Overthinking Nedir? (A??r? D�?�nme Hastal???/Ba??ml?l???)
�
Overthink ne demek? Overthink kelime olarak bir konu hakk?nda olduk�a fazla ve uzun s�re d�?�nmek anlam?ndad?r. Overthinking sendromu olarak da adland?r?lan bu durumdan bir�o?umuz muzdaripiz. �ok d�?�nmekte ne gibi bir sorun olabilir diye akl?n?zdan ge�mi? olabilir ama baz? insanlarda �ok d�?�nmek bir al??kanl?k haline gelmi? durumda ve bu da ister istemez g�nl�k hayatlar?n? etkileyebiliyor. Bu ba?l??a t?klad???n?za g�re sizlerin de az da olsa b�yle bir problemi oldu?unu ve varsayaca??m. Ama durun l�tfen, bu endi?e edilecek bir ?ey de?il.
Do?ru taktiklerle Overthinking sendromunun �stesinden gelebilirsiniz. Fazla d�?�nmekten kurtulabilirsiniz. Overthinker nedir, tedavisi var m?d?r diye sorarsan?z �e?itli y�ntemler ve al??kanl?klar kullan?larak ��z�m bulabilirsiniz: Zihinsel modeller olarak adland?r?lan ve zihninizi ba?ka ?ekillerde d�?�nmek i�in e?itmek de bu durumun ��z�mlerinden ancak o ba?ka bir yaz?m?zda:)
Overthinking (Fazla D�?�nme Sorunu) Ya?ad???n?z? G�steren Belirtiler
�
�ok fazla d�?�nme hastal??? olarak da bilinen Overthinking’in temel belirtisi asl?nda do?rudan anlam? ile ili?kilidir. Negatif hisler yaratan herhangi bir konuda gere?inden fazla d�?�nmektir. Di?er yayg?n Overthinking belirtileri ise ?unlard?r, di?er bir deyi?le Overthinker Bireylerin �zellikleri asl?nda madde madde a?a??daki ?ekilde �zetlenebilir:
� S�rekli ge�mi?te ya?ad???n?z anlar?n i�inde kalmak
� Ya?ayaca??n?z? d�?�nd�?�n�z olaylar? s�rekli kafada kurgulamak
� Ya?ad???n?z utan� verici anlar? tekrar tekrar zihninizde ya?amak
� Yeni bir karar al?rken kendinizi yaln?z ve �aresiz hissetmek
� Gece uyumak, yemek yemek, sohbet etmek vb. yerine s�rekli d�?�nmek
� Ya?ayaca??n?z? d�?�nd�?�n�z olaylar? s�rekli kafada kurgulamak
� Ya?ad???n?z utan� verici anlar? tekrar tekrar zihninizde ya?amak
� Yeni bir karar al?rken kendinizi yaln?z ve �aresiz hissetmek
� Gece uyumak, yemek yemek, sohbet etmek vb. yerine s�rekli d�?�nmek
Overthinking’e A??r? D�?�nme Hastal??? ya da Fazla D�?�nme Sorunu Diyebilir Miyiz?
�
Overthinking, uykusuz gecelere, psikolojik olarak yetersiz hissetmeye, verimsizle?meye ve gereksiz derecede strese sebep olabiliyor. D�?�nd�?�n�z konu alelade bir konu olsa bile maalesef bazen d�?�nmekten ka�am?yorsunuz. Kafan?z?n i�inde, ayn? anda bir�ok konu hakk?nda sonsuza kadar d�?�nebilme d�rt�s�n�n etkisi alt?nda kalabiliyorsunuz. Ya?anmam?? bir olay �zerine saatlerce hatta bazen g�nlerce senaryolar yazabiliyorsunuz. Ya?am kalitenize negatif etki etti?i ve sizi strese sokaca?? i�in hastal?k olarak adland?rmak yanl?? say?lmaz. E?er siz de s�rekli d�?�nme hastal???na sahip olup olmad???n?z? �?renmek istiyorsan?z Overthinking sendromu testi yapmak bunun ilk tespiti de?ildir, �ncelikle kendi fark?ndal???n?zda olman?z gereklidir. Bir karar verirken o konunun ger�ekten o kadar vakit almas?n?n normal olup olmad??? ile ba?layarak kendi overthinker faz?n?n? test edebilirbilirsiniz.
A??r? D�?�nme Hastal??? Tedavisi Var M??
�
Overthinking’i hastal?k olarak adland?rd???m?z noktada tedavisinden de bahsetmek gerekiyor. Overthinking, profesyonel bir psikolojik destek ile kolayca a??labilir. Fakat genelde kendi ya?am?n?zda deneyece?iz, de?i?tirece?iz baz? k���k ?eyler ile de a?abilirsiniz. Bireylerin bir�o?u baz? iyi �neriler ile bunu a?abildiklerini belirtiyorlar.
Fazla D�?�nmemek ?�in Ne Yap?lmal?? Overthinking Nas?l Ge�er?
�
Fazla d�?�nmeyi azaltmak ve overthinking sendromunu a?mak i�in bilmeniz gereken birka� ufak nokta var. Asl?nda eminim sizler de fark?ndas?n?z ama yine de bunu ba?ka birinden duymak da isteyeceksiniz. ��nk� bunlar hep psikoloji. Do?ru taktikleri izleyerek �zerinden gelebilirsiniz. Unutmay?n d�?�nceleri kafan?zda yaratan sizsiniz ve onlar? yok etmek de sizin elinizde. ??te takip etmeniz gereken 9 ipucu!
1) Overthinking, size a�?lmam?? kap?lar? a�maz.
Overthinking�in sizlere bilmedi?iniz bir ?eyleri g�stermeyece?ini, yeni fikirlere gebe olmad???n? bilmeniz gerekiyor. Fazlaca d�?�nmek, verimli d�?�nmek anlam?na gelmiyor. Aksine, fazlaca d�?�nmek, strese sebep oldu?undan, bildi?iniz konularda da kendinizi yetersiz hissetmenizle sonu�lanabiliyor.
Bu al??kanl???n?zla ba?a �?kabilmenizin en �nemli ad?mlar?ndan birisi fazla d�?�nmeye ba?lad???n?z anlar? fark edebilmektir. Kendinizi stresli hissetmeye ba?lad???n?z anlarda d�?�nd�?�n�z konunun merkezinde de?il, d??ar?dan izleyen ���nc� bir ki?i gibi hayal edin. Bu size fark?ndal?k kazand?racakt?r.
2) Verece?iniz kararlar?n bir son olmayaca??n?n fark?na var?n.
Overthink sendromu, do?ru karar vermeniz gerekti?ini d�?�nd�?�n�z anlarda, yani en savunmas?z anlar?n?zda, ???k h?z?yla ba??n?zda belirebiliyor. �D�nyan?n sonu de?il ya.� kli?esini tam da burada yapaca??m. Evet, ��nk� ger�ekten verece?iniz kararlar d�nyan?n sonunu getirmeyecek, bir kitle imha silah?n?n k?rm?z? d�?mesine basmad???n?z s�rece. E?er bunun fark?na var?rsan?z, bu yaln?zca fazla d�?�nmenizi engellemeyecek, kendinizle de daha bar???k olman?z? sa?layacakt?r.
�Fazla d�?�nmek, var olmayan problemleri yaratma sanat?d?r.�
3) Bo? zamanlar?n?z? doldurun, ama d�?�nerek de?il!
D�?�nmek zihinsel bir spor gibi gelebilir ama overthinking�i tetikliyorsa bu spordan vazge�meniz hem ruhsal hem de fiziksel sa?l???n?z a�?s?ndan daha iyi olabilir. Yo?un g�nlerinizde yata??n?z?n i�ine girdi?inizde, o g�n kendiniz ve d�?�nceleriniz i�in ay?rd???n?z tek zaman bu olabiliyor ve ta ta overthinking ya?amadan ge�en bir g�n! Diyece?im o ki, kendinize katabilece?iniz onca ?ey varken, durup da saatlerce �?kmaz sokaklarda gezmeyin, d�?�n�n tabii ki ama e?er yolunuz bir yere �?k?yorsa.
?lgili ?�erik: Bo? Ge�en Dakikalar?n?z? De?erlendirip Size Uzun Vadede Kazan?m Sa?layacak 6 Basit Al??kanl?k
4) D�?�nmek i�in kendinize vakit tan?y?n.
Kendinize fazla d�?�nmek i�in bir zaman aral??? belirleyebilirsiniz. Bu sayede bir plan?n ortas?nda akl?n?zda olu?acak onlarca senaryoyu ayr?nt?lar?yla d�?�n�p plan? sekteye u?ratmak yerine, kendinize ay?rd???n?z o �fazla d�?�nme vakti�nde kafan?z? bu senaryolarla me?gul edebilirsiniz. Kendinize ay?rd???n?z bu fazla d�?�nme vaktinde ne d�?�nmek istiyorsan?z onu d�?�n�n. Konular? k?s?tlamadan akl?n?za gelebilecek her ?eyi d�?�nebilirsiniz. Bu vaktin fark?nda olarak g�nl�k i?lerinizi yaparken akl?n?za tak?lan ?eyleri zihninizden daha rahat def edebilirsiniz. Akl?n?za gelen ?eyleri bast?rman?za gerek yok. Ertelemek, o an konunun yo?unlu?unu da azaltacakt?r.
5) Olaylara ?�pheci yakla??n, ara?t?r?n.
Baz? ?eylerin do?rulu?undan y�zde y�z emin olmadan bunlara kesin bir do?ruymu?�as?na inanman?z, sizi hayal k?r?kl???na u?ratabilir. Bu da sonraki karar verme a?amalar?nda sizin a??r? d�?�nmenize sebep olabilir. ��nk� bir kere diliniz yanm??t?r. Kendinizi bir ?eye k�r� k�r�ne inand?rmay?n, ara?t?r?n, sorgulay?n.
Anl?k ya?ad???m?z durumlar, bazen �stesinden gelinemeyecek kadar b�y�k ve �ok k�t�ym�? gibi gelir g�z�m�ze. �zerinden belli bir zaman ge�tikten sonra geri d�n�p bakt???m?zda �Ne kadar da k���km�?.� diyece?iniz birer soruna d�n�?�rler. B�yle bir durumla kar??la?t???n?zda yapman?z gereken bundan bir y?l sonra geriye d�n�p bakt???n?zda bu olay?n hayat?n?zda nas?l bir �neme sahip olaca??n? sorgulamakt?r.
6) Tecr�be edindik�e daha verimli d�?�nmeye ba?layacaks?n?z.
Tecr�beler sayesinde hayat?m?z bir duvar gibi in?a ediliyor. Bu y�zden, harekete ge�mekten korkmay?n. Do?ru ya da yanl??, iyi ya da k�t� bir ?ekilde sonu�lanacak eylemler, sizi siz yapan kilit noktalar olacak. Yaln?zca kendi problemlerinizle de?il, �evrenizdeki insanlar?n problemleri ile de ilgilenirseniz, sonucu sizi pek de ba?lamayan ama t�m basamaklar?n? yak?ndan takip edebildi?iniz eylemler de tecr�be olarak hanenize yaz?lacak. Ayr?ca ba?kas?n?n sorunlar?n? ��zmeye �al???rken d??ar?dan bakan ki?i olaca??n?z i�in daha b�y�k bir alan? g�rebilirsiniz. Bu sayede kendi ba??n?za gelen herhangi bir durumda olaylara d??ar?dan bakabilme tecr�beniz olaca?? i�in daha ba?ar?l? ��z�mler �retebilirsiniz. K?sacas?, m�kemmel olmak zorunda de?ilsiniz, sadece ya?ay?n ve kendinize bir ?eyler kat?n.
7) 10 dakika yazarak, stresinizden uzakla?may? deneyin.
Bu madde asl?nda kendinizle oynayabilece?iniz ufak bir oyun hakk?nda. Bir k�??da, yaln?zca 10 dakika boyunca, sizi strese sokan, mutsuz eden, gerilmenize sebep olan, endi?elendi?iniz ?eyleri yaz?n. Sonra onu buru?turup at?n. Bunu yapma sebebiniz ise akl?n?zda dola?an t�m o d�?�nceleri somutla?t?rmak. K�??tta g�rece?iniz m�rekkep asl?nda sorunlar?n?z? somut bir halde g�rmenizi sa?layacak. Soyut olan d�?�nceler sanki sonsuzmu? gibi geliyor ama �yle de?iller. Sadece siz onlara gere?inden fazla alan ay?r?yorsunuz.
8) Sonuca de?il, yapt?klar?n?za odaklan?n.
Mahabharata Destan? bug�ne kadar yaz?lan en uzun ?iir olma �zelli?ine sahiptir. Bu destanda hayat?n d�rt tane amac? oldu?u vurgulan?r. Bu ama�lar: dharma (erdem ve ahlaki davran?? kurallar?), artha (gaye, neden ve g�d� olarak tasvir edilen), kama (duygusal zevkle arzuyu sembolize eder) ve mok?a (kurtulu? ve �zg�rle?me).
Kitab?n dharmaya yo?unla?t??? k?s?mda ana fikir olarak ?u veriliyor: Hayatta �nemli olan g�revinizi yerine getirmenin ve mutlulu?a ula?abilmenin yolu sarf etmeniz gereken eme?e odaklanmakt?r. Bu eme?in sonu�lar?na de?il o anl?k eme?inize odaklanman?z gerekti?ini vurgular.
Sonuca odaklanmak stresinizi artt?r?r. Bir s?nava girmeden �nce �S?navdan d�?�k al?rsam dersi ge�emem.� gibi bir d�?�nceyle �al??maya ba?larsan?z �al??madan verim alamazs?n?z. Verimsiz bir �al??ma da sonucun k�t� olmas?na sebep olur. Sonucun ne olaca??na odaklanmadan yapman?z gerekeni yapt???n?zda kafan?zdaki k�t� d�?�nceleri uzakla?t?rabilirsiniz.
Overthinking sendromunu a?abilmeniz i�in ana, yapt?klar?n?za odaklanmay? unutmay?n.
9) Oda??n?z? yeniden ?ekillendirin.
Bir ?eyleri d�?�nmemeye �al??mak i?in en zor k?sm?d?r. Siz onu g�rmezden gelmeye �al??t?k�a o daha da g�r�n�r hale gelir. Bu durumda yapman?z gerek iki ?ey var: k?sa vadeli ��z�m, ba?ka bir faaliyetle kendinizi me?gul etmek, uzun vadeli ��z�m ise endi?enizin y�neldi?i nesneyi de?i?tirmek.
Bir arkada??n?zla kahve e?li?inde sohbet edebilir, kendinizi fiziksel olarak yormak i�in �e?itli etkinliklere kat?labilir veya spor yapabilirsiniz. G�n i�inde 20 dakikal?k k?sa ?ekerlemeler yapabilirsiniz. Kendinizi me?gul ederek kafan?zdaki d�?�nceleri da??tabilirsiniz.
Uzun vadeli ��z�me geldi?imizde ise yapman?z gereken ilk ?ey endi?elerinizin ve negatif duygular?n?z? y�neltti?iniz nesneyi tespit etmek. ?�yle bir �rnekle a�?klayabilirim: �ok sevdi?iniz biri vefat etti?inde ona hayattayken yeterince ilgi g�stermedi?inizi d�?�nebilirsiniz. Bu noktada yapman?z gereken ?ey bunun i�in �z�lmeyi bir kenara b?rak?p etraf?n?zdaki di?er sevdiklerinize odaklanmakt?r. Yine ayn? pi?manl??? ya?amamak i�in etraf?n?zdakilere sevginizi g�stermekte bonk�r davranabilirsiniz.
Biriyle tart??t???n?z i�in modunuz d�?�k olabilir. Peki, bu durumda yapman?z gereken ?ey s�rekli tart??may? d�?�nmek midir? Hay?r, aksine moral bozuklu?unuzu bir kenara b?rakarak yapmaktan ho?land???n?z ?eylere odaklanabilirsiniz. Resim yapabilir ya da sevdi?iniz bir arkada??n?zla sohbet edebilirsiniz.
Fazla D�?�nme Hastal??? Olan Overthinking ��z�m�
�
Bu 9 madde sizi overthinking sendromundan uzakla?t?rabilecek ufak ama uygulan?rsa g��l� ad?mlar. Kendinizi oldu?unuz gibi kabul ederseniz, en iyi halinizi de bileceksiniz. Bunun �tesine dokunan t�m endi?elerinizin yersiz olaca??n?n fark?na varacaks?n?z. Maalesef bunu s�ylemesi �ok kolay ama faaliyete d�kmesi de, belki egomuz y�z�nden, epey zor olabiliyor.
E?er monoton bir hayata sahip oldu?unuzu d�?�n�yorsan?z, yeni kararlar al?n, yeni al??kanl?klar edinin. Ya?ama tarz?n?z? de?i?tirin hatta. ��nk� monotonluk i�inde bo? vakitlerinizin ne zaman oldu?unu bilen overthinking sizi kendisine do?ru itiyor. ?stemsizce, siz de d�?�nmeye ba?l?yorsunuz. De?i?imden korkmay?n bu nedenle. Do?ru zaman? da beklemeyin, sadece harekete ge�in. Kendinizi belki de hi� d�?�nmedi?iniz bir yerde bulacaks?n?z ve sizi mutlu eden de bu olacak, kim bilir? 🙂
A??r? �nemli not: Yaz?y? okuyunca Overthinking hakk?nda da fazla d�?�nmeyin. �(?)/�� Yani bir professional overthinker olarak hayat?n?za fark?ndal?klarla devam edin, profesyonel bir Overthinker durumun fark?ndad?r ve o an yeteri kadar d�?�nd�?�n� bilir ve harekete ge�er, ya da ge�mez o olay? orada b?rak?r zihnini kontrol etmeyi �?renmi?tir.