Gaudi eserleri, bir ?ehirden beslenen daha do?rusu bir ?ehirden do?an eserlerdir. �yle bir ?ehir d�?�n�n ki i�ine giren herkesi b�y�leyen bir derinli?e sahip olsun. ?spanya�n?n asi �ocu?u Barcelona, tam olarak b�yle bir ?ehir desek yan?lm?? olmay?z. Yaln?zca ?spanya tarihi ile de?il insanl?k tarihinde kilometre ta?lar?ndan olan bir ?ehirden bahsediyoruz. Sanat, politika, mimari ve k�lt�rel ya?am?n en canl? �rneklerine ev sahipli?i yapmas?yla �nl�d�r Barcelona.
Antoni Gaudi�de bu ?ehirde do?an ve hayat?n? bu ?ehri s�slemeye adayan bir yarat?c?. Sanat?n merkezi yarat?m s�recine ba?l? ise ?�phesiz Gaudi bunu en iyi yapanlar aras?ndad?r. Do?up b�y�d�?� ?ehri adeta filizlendiren bir sanat�? oldu?u su g�t�rmez bir ger�ektir. Zanaatkar bir ailenin �yesi olan bu gen�, ald??? e?itimin ard?ndan �mr�n� Barcelona�n?n hizmetine adar.
Olgunla?mas?n? sa?layan Art Nouveau ak?m? ile birlikte sanatsal bir deha pelerinini de s?rtlar. Kimine g�re �?lg?n kimine g�re ise kendi tarihinin en b�y�k sanat�?s? olarak nitelendirilmektedir. Bu anlam?yla Gaudi�ye ve eserlerine daha fazla yakla?man?n vakti geldi diyebiliriz.
Art Nouveau: Gaudi Eserlerinin Yap? Ta??
Sanat ak?mlar? �o?u zaman bir �nc�ll�k ve ard?ll?k ili?kisi i�erisinde ele al?nmaktad?r. Belirli bir sanat ak?m?ndan bahsederken �o?unlukla �nc�l�n� geli?tirmesi veya tamamen reddetmesi �n plandad?r. Art Nouveau ise bu durumun biraz d???nda bir �rnek olarak kar??m?za �?k?yor. Kelime anlam? itibar? ile �Yeni Sanat� anlam?na gelen bu kavram, esas?nda ge�mi?e d�n�?� aramaktad?r. Ge�mi?e d�n�?ten kast?m?z ise barok mimariyi tekrar canland?rma arzusu olarak dikkat �eker.
Ak?lc?l???n ve sa?duyunun mutlak egemenli?i alt?nda kalmay? reddeden Art Nouveau, gotik d�nemin aray??? i�indedir. Katalan mimari deha Gaudi�yi etkileyen de bu durum olur. Her ?eyin end�striyel formlara b�r�nd�?� g�nlerde Gaudi, do?a ile b�t�nle?menin yarar sa?layaca??n? d�?�n�r. Makine dokunu?lar? yerine �znel dokunu?lar?n hakimiyetine inan?r. Orta �a? sanat�?lar?n?n eserlerinde ta??d??? �znel yorumu devam ettirmenin elzem oldu?unu savunur. Bu anlam?yla mimaride gotik bir y�nelim a??r basmaya ba?lar. Vakit kaybetmeden mimari tarihe ve insanl???n ortak haf?zas?na kaz?nan Gaudi eserlerini incelemeye ba?layal?m.
Gaudi Eserleri
1) Kutsal Aile � La Sagrada Familia
La Sagrada Familia, Gaudi eserleri aras?nda olgunla?ma d�nemi �rnekleri aras?nda yer al?r. Ayn? zamanda bir bazilika olan yap?n?n, kendine ait s?ra d??? bir hik�yesi oldu?unu da belirtelim. Antoni Gaudi�den bahsederken ?�phesiz ilk akla Kutsal Aile gelmektedir. Bu durumun temelinde yarat?c?n?n mutlak yetene?ini ortaya koymas? dikkat �eker. Lakin yaln?zca yetenek de?il ayn? zamanda bazilikan?n gizemli bir nosyonu da bulunur.
Bir s�re Gaudi�nin ki?isel yorumu ile bezenen yap?, ustan?n ani �l�m�n�n ard?ndan kamuya a�?l?r. B�ylece La Sagrada Familia�n?n ?ehrin ortak seferberli?i ile bitirilmesi ama�lan?r. Ayr?ca Gaudi�nin deha perdesini aralaman?n yaratt??? �e?itli g��l�kler de in?a s�recini sekteye u?rat?r. Bu nedenle yap? hen�z son formuna ula?mam??t?r. Gaudi�nin bazilikada b?rakt??? s?r belki de budur, kim bilir. Sonsuz bir form ve estetik aray???. La Sagrada Familia, ?�phesiz bir ?ehrin belle?ini ve do?as?n? canl? tutman?n kaynaklar? aras?nda yer almaktad?r.
2) Gr�cia�n?n ?ncisi: Casa Vicens
Her sanatsal dehan?n toplum ya da d�nemin otoriteleri taraf?ndan anla??lmad??? anlar olmu?tur. Kimisi i�in bu durum �m�r boyu s�rm�?t�r kimisi i�inse k?sa bir s�re. Gaudi eserleri aras?nda Casa Vicens, bu anlama sahip yarat?mlar aras?ndad?r. Ayr?ca ustan?n ilk eseri olma �zelli?ini de ta??r. Gr�cia kentinin varl?kl? ailelerinden Vicensler i�in konut olarak tasarlanan yap?, Gaudi�yi tarih sahnesine �?kart?r.
Gaudi bu yap?y? tasarlarken ?spanya�n?n tarihsel ge�mi?ini de g�z �n�nde bulundurarak hareket eder. End�l�s Emevileri�nin b?rakt??? miras?n izlerinden de etkilenmi?tir. Ayr?ca do?u mimarisinin de �e?itli formlar?n? bu yap?da bulmak m�mk�nd�r. ??leme, oyma ve kabartma gibi pek �ok estetik tercihe ev sahipli?i yapt???n? da belirtelim. Kendi d�neminde anlams?z bir yap? olmakla su�lansa da g�n�m�zde Gr�cia�n?n incisi oldu?una ?�phe yok.
3) Palau G�ell
Palau G�ell, Gaudi eserleri aras?nda bir dizi grup eserin aras?nda yer almaktad?r. Katalonya�da ya?ayan varl?kl? sanayici Eusebi G�ell i�in Gaudi�nin �zel olarak tasarlad??? yap?d?r. Gaudi, G�ell i�in yaln?zca bu yap?y? de?il beraberinde pek �ok yap?y? da yaratm??t?r. Bu yap?lar g�n�m�zde Barcelona kentinin �e?itli b�lgelerinde yer almaktad?r.
Palau G�ell ayn? zamanda UNESCO taraf?ndan korunan �Antoni Gaudi�nin Eserleri� listesinde de yer almaktad?r. Bir aile i�in olduk�a gotik olarak tasarlanan Palau G�ell, Art Nouveau ak?m?n?n da incileri aras?ndad?r. Pencere ve kap?lar? mazgal? and?ran yap?n?n, �zerinde kullan?lan i?lemeleri de olduk�a dikkat �ekicidir.
4) G�ell Park? � Park G�ell
G�ell Park?, yine Eusebi G�ell i�in yarat?lan Gaudi eserleri aras?nda yer almaktad?r. G�n�m�zde kamuya a�?k bir alan olarak kullan?lmaktad?r. G�ell Park? ayn? zamanda b�y�leyici bir atmosfere de sahiptir. �ok devasa bir alana yay?lmasa bile mimari incelik ve dokunu?lardan ortaya �?kan bir eserdir.
Rengarenk mozaikler ile s�slenen yap?, 20. y�zy?lda Barcelona ?ehrine arma?an edilmi? bir hazine gibidir. 2007 y?l?nda ortaya �?kan toplumsal olaylarda hasar g�rse de tekrar restore edilerek kamuya a�?lm??t?r. Yolunuz Barcelona�ya d�?erse Gaudi�nin cenneti and?ran bu park?na mutlaka u?raman?z? tavsiye ederiz.
5) Casa Mil� (La Pedrera) � Ta? Oca??
Tarih boyunca pek �ok yap? g�zelli?i ile nam salan kad?nlar i�in �retilmi?tir. Casa Mil� ise bu durumu tersine �eviren yap?lar aras?nda yer almaktad?r. Antoni Guadi eserleri aras?nda bir erke?e adanmas? ile tan?nmaktad?r Casa Mil�. Roser Artells ismindeki bir kad?n?n evlendi?i Pere Mil� isimli erkek i�in in?a edilen bir yap?d?r. Lakin bu �zelli?inin d???nda Gaudi�nin t�m sanatsal misyonunu da ortaya koymas?yla dikkat �eker.
Bir i? han? olarak kullan?lan yap?n?n d?? cephesi peri bacalar?n? and?ran bir esteti?e sahiptir. Gaudi eserlerinin �o?unda kar??la?t???m?z oyma, kabartma ve s�sleme gibi ayr?nt?lar burada da kar??m?za �?kar. Ayr?ca ta?tan olan yap?, Akdeniz�i de and?ran bir kimli?e sahiptir. D?? hatlar? dalga k?vr?mlar?ndan ve deniz yosunlar?ndan olu?maktad?r. Gaudi bu eseri s?ras?nda kendi sanatsal fantazyas?n?n en ileri seviyelerine ula?m??t?r.
6) G�ell Pavilyonu
G�ell Pavilyonu, Gaudi eserleri aras?nda mitolojiden renk c�mb�?�ne varana dek pek �ok �zelli?i bar?nd?r?r. Yap? hem Art Nouveau �zellikleri hem de Mudejar sanat?n?n kimi �zelliklerini temsil eder. Bu anlam?yla Gaudi�nin tek bir forma ba?l? kalmadan yarat?m s�recini ger�ekle?tirdi?ini s�yleyebiliriz. Yap? ayn? zamanda mitolojik bir mirasa da ev sahipli?i yapar. Yap?n?n kap?s?nda asma ?ekilde bulunan ejderhan?n, Herk�l��n ma?lup etti?i mitolojik yarat?k Ladon oldu?u s�ylenir.
Tam anlam?yla harikalar diyar?n? and?ran bu yap?, Gaudi�nin hayal g�c�n� anlamam?za yarar sa?lar. ??lemelerin ince dokusu ve mozaiklerin b�t�nselli?i b�y�leyici bir g�r�n�me sahiptir. ?�erisinde �e?itli k�?kler, ah?r, �e?meler ve mozaik kap?lar bulunmaktad?r. Bu yap?lar?n her biri Akdeniz mimarisine adanm?? bir yarat?m olarak dikkat �eker.
7) Teresano Koleji
Teresano Koleji, Gaudi�nin dini inan�lar? ve mimari tarz?n?n bulu?tu?u bir eserdir. Neredeyse radikal bir Katolik olan Gaudi, b�t�esiz bir ?ekilde bu okulu yapmaya karar verir. Di?er b�y�k yarat?mlar?nda oldu?u gibi y�ksek b�t�eler yerine olduk�a sade bir b�t�e kar??l???nda i?i al?r.
Bu projede temel amac? Katolik inanc? ile Art Nouveau temellerini bulu?turmaktad?r. Nitekim amac?n? ger�ekle?tirir de. Gotik mimarinin bir kopyas? olarak de?il tam olarak devam? olarak bu projeyi s?rtlan?r. Teresano Koleji, kubbe ve dikitleriyle dikkat �ekti?i gibi ayn? zamanda atmosferi ile de g�z kama?t?r?r.
8) Bellesguard Malikanesi – Casa Figueres
Bellesguard Malikanesi, Gaudi eserleri aras?nda en eski tarihsel ge�mi?e sahip olanlar aras?ndad?r. Nesiller ve �a?lar a�?p kapatan bir malikane oldu?unu s�ylesek yan?lm?? olmay?z. Bir�ok ailenin ya?ad???, elden �?kard??? ve ba?ka ailelere ev sahipli?i yapmas?yla �n salm??t?r. Ayn? zamanda pek �ok ailenin trajedisini haz?rlad???n? da ekleyelim. Bir di?er ad? �G�zel Manzara� olan bu malikanenin pe?in olarak tarihe direndi?ini belirtelim. Aragon Kral?�n?n ?erefine yap?lan ve ayn? b�lgede in?a edilen orta �a? kalesi, malikaneye �rnek olur.
Gaudi, Jaume Figueres�in sat?n ald??? m�lk� bug�nk� formuna sokar. Lakin Figueres ailesinin bu yap?da fazla zaman ge�irme f?rsat? olmaz. Bu yap?y? bitirebilmek i�in t�m imkanlar?n? zorlarlar. Ancak Guilera ailesi bu yap?da ya?ama f?rsat?na sahip olur. G�n�m�zde kamuya a�?k bir alan olan yap?, yine Guilera ailesinin iste?ine ba?l? olarak restore edilmi?tir. Yap?n?n her yan?nda Gaudi�nin sanatsal ve �zg�n dokunu?lar?n? bulmak m�mk�nd�r.
9) Colonia G�ell T�rbesi
Colonia G�ell T�rbesi, Eusebi G�ell taraf?ndan Gaudi�ye yapt?r?lan mimari yap?lar?n bir di?eridir. Barcelona yak?nlar?nda yer alan bir kasaba olan Colonia�n?n i�erisinde yapt?r?lan t�rbedir. ?lk olarak belirtmek gerekir ki Colonia G�ell�de La Sagrada Familia gibi yar?m kalan eserler aras?ndad?r. Ekonomik imkans?zl?klar sebebiyle Gaudi bu yap?y? yar?m b?rakmak durumunda kalm??t?r. Lakin Gaudi ve mimari tarih i�in olumlu yan? ise; Gaudi�nin burada kulland??? �arkitektonik� y�ntemlerin La Sagrada Familia�da kullan?lm?? olmas?.
Her ne kadar yar?m kalan bir yap? olsa da Gaudi�nin ya?am? i�in b�y�k �neme sahiptir. ��nk� insanl?k tarihine arma?an etti?i en b�y�k eserine �nc�l�k etmesine yarar sa?lam??t?r. T�rbe, ayn? zamanda bir mahzeni ve bulmacay? da and?rmaktad?r. Odalar ve yap?lar aras?ndaki ge�i?ler yine Gaudi�nin fantazyas?n?n en ileri �rnekleri aras?nda yer almaktad?r.
10) Sagrada Fam�lia Okullar?
La Sagrada Familia muhte?em bir sanatsal dehan?n �r�n� olarak kar??m?za �?kar. Gaudi bu yap?y? tasarlarken, pek tabii yap?y? y�kselten emek�ilerde tarih yazar. Muhte?em akl?n �r�n�n� ayn? muhte?emli?e sahip elleri ilen �rer emek�iler. Bu anlam?yla Gaudi�nin La Sagrada Familia�da �al??an i?�iler i�in bir ?ey yapmas? gerekir.
O da i?�i �ocuklar? i�in ek bir yap? tasarlamaya karar verir. Olduk�a ince ve sade dokunu?lar ile yarat?lan yap?, adeta birer Hobbit evini and?rmaktad?r. Yap?m?nda t�m Gaudi eserlerinde oldu?u gibi Orta �a? mimarisi esas al?n?r. Tam anlam?yla gotik olmayan yap?, birbirine kenetlenen dokusuyla dikkat �eker.
11) Casa Calvet
Casa Calvet t?pk? G�ell yap?lar?nda oldu?u gibi Gaudi�nin ticari olarak �retti?i eserler aras?nda yer almaktad?r. Ticari dedi?imize bakmay?n, bu yap?lar?n her biri UNESCO taraf?ndan bug�n korunmaktad?r. Tekstil zengini Calvet ailesi i�in tasarlanan yap?, Barcelona�n?n en s?k ziyaret edilen b�lgeleri aras?ndad?r. Tamamen sahiplerine ithaf edilmi? bu yap?, her bir par�as?nda aileye ait �zellikler ta??r. Pek tabii Gaudi�nin mimari dokunu?lar? bu �zellikleri sonsuz k?lmaya yarar sa?lar.
Binan?n balkonlar?ndan, pen�elerine ve genel dokusuna dek her bir par�as? detayl? bir ?ekilde tasarlanm??t?r. Binan?n giri?inde bulunan bobinler, ailenin tekstil faaliyetini and?r?r. Ayr?ca selvi, zeytin a?ac? ve �e?itli boynuzlar ile Katalan tarihine de g�ndermeler yap?lmaktad?r. Casa Calvet bu a�?dan bak?ld???nda ustan?n en ?a?aal? i?leri aras?nda kendisine yer bulmaktad?r.
12) Casa Batll� – Casa dels ossos (Kemiklerin Evi)
Casa Batll�, Gaudi eserleri aras?nda merkezi �neme sahip olanlar aras?nda yer al?r. Bu merkezi �zelli?ini hem Barcelona�n?n g�be?inde olmas?nda hem de detaylar?nda g�rmek m�mk�nd�r. Sonradan Gaudi taraf?ndan restore edilen ve form verilen yap?, sahip oldu?u estetik ile g�z kama?t?r?r.
Mitolojinin ve Akdeniz�in bulu?tu?u Casa Batll�, mozaik i?lemeleri ile dikkat �eker. Binan?n tepesinde bulunan ek yap? bir ejderhan?n pullu derisini simgeler. Binan?n genel hatlar?na yay?lm?? mozaikler ise yo?un olmayan bir renk sistemini olu?turur. Uzaktan bak?ld???nda ise hi� ku?kusuz bir korsan gemisi ile y�z y�ze geldi?inizi d�?�nebilirsiniz.