Ger�eklikten tamamen uzak ve kurgu olan komplo teorileri neredeyse her konuda olu?abildi?i gibi toplumun b�y�k bir k?sm? taraf?ndan da kabul g�r�lebilir.
Her ne kadar bilime ayk?r? olsa da ortaya koydu?u iddian?n b�y�kl�?�ne g�re tehlikeli sonu�lar dahi olu?turabilecek bu s�ylemlere neden inanma ihtiyac? g�r�ld�?�n� bilimsel olarak 5 ana ba?l?kta toplayabiliriz:
1) Rastlant?sal Olaylarla Ger�ekli?i Ay?rt Edememek
Komplo teorilerine inanan insanlar?n en belirgin ortak �zelli?i, son derece rastgele olan olaylar aras?nda dahi belirli bir ili?ki ve �r�nt�ler tespit etme veya kurmaya kar?? olan e?ilimleridir.
Bu olaylar herhangi iki ba??ms?z olay aras?nda ger�ekle?ece?inden bu tarz insanlar?n hemen belirli bir �r�nt� kurma e?ilimine girmesi manip�le edilmeye a�?k bir davran?? haline gelmektedir.
�rne?in ge�ti?imiz y?llarda yap?lan bir sosyolojik deney s?ras?nda bu konu �zerinde kat?l?mc?lara tamamen bilgisayar taraf?ndan temel dil bilgisi kurallar?na uygun ?ekilde �retilen c�mleler g�sterilmi? ve onlar i�in ne anlam ifade etti?i sorulmu?tur.Tek fak c�mlelerin hi�bir anlama sahip olmayan sadece dil bilgisine uygun rastgele c�mleler oldu?udur. Ancak komplo teorilerine inananlar?n geneli iki ba??ms?z durum aras?nda dahi bir ba? kurmaya �al??t??? g�zlemlenmi?tir.
2) Teleolojik Yakla??m
Teleolojik d�?�nme, etraf?m?zdaki her olay?n temelinde bir ama� olabilece?ini d�?�nmektir. Daha basit bir ifadeyle insanlar?n, t�m canl?lar?n hatta evrenin bile var oma amac?n? basit bir ?ekilde sorgulayan ve tek bir nedene dayand?ran bir d�?�nce bi�imidir.
Bu d�?�nceye g�re tek bir sav savunulaca?? i�in bilimsel geli?melerle ters orant?sal olarak insanda bu tarz dar kapsaml? bilgilerin azalmas? beklenir.
Bu nedenle �ocuklarda veya belirli bir ya??n �st�ndeki bireylerde de s?kl?kla g�r�len bu dar d�?�nce alan?, komplo teorilerine inanan insanlar?n genelinde de yayg?n bir durum olarak ortaya �?kmakta.
3) ?nanma ?htiyac?n? Giderme
Komplo teorileri ile dinler aras?ndaki ili?ki ve birbirine olan paralelli?i son derece dikkat �ekicidir.
�rne?in dinler de benzer bir yakla??mla d�nyay? genel anlamda teleolojik olarak yorumlar ve inan�lar?na sorgusuz sualsiz yanl?? yorumlayarak inanan insanlar daha da ileri boyutlara giderek kendilerinin, di?erleri taraf?ndan b�y�k oyunlara alet edildi?ini iddia eder.
�Bilimsel ger�eklerden tamamen uzak ve uydurma ?ekilde duygusal olarak etki etmeyi baz alarak bu ama�la olu?turulmu? ifadelere inan?rlar.
4) Belirsizlikten Ka�?nma
G�nl�k hayatta her an her ?ey olabilecekken ve gelece?i tahminden �teye ta??y?p ne olaca??n? bilemezken baz? insanlar; bu belirsizlikten son derece rahats?z olup bu durumu kabullenmekten ka�?n?rlar.
��nk� insan b�nyesinin temel d�rt�lerinden olan kontrol mekanizmas?, son derece geli?mi?tir. Bu durum y�z�nden insanlar �ng�remeyece?i olaylarla ba?a �?kmakta zorlan?r. Sadece alg?layabildikleri aras?nda ba? kurmaya ve s?radan olaylar kar??s?nda dahi ba?ka anlamlar aramaya �al???rlar.
5) D�?�k E?itim Seviyesi
2014 y?l?nda Swami ve arkada?lar?n?n yapm?? oldu?u deneyde kat?l?mc?lar?n bir k?sm?na analitik d�?�nme yeteneklerini harekete ge�iren bir sistem haz?rland?.
Daha sonra t�m kat?l?mc?lara konuyla ili?kin kapsaml? ?ekilde haz?rlanm?? ve etkileyici bir komplo teorisi okutuldu ve ne kadar inand?klar? test edildi. Testin sonunda analitik d�?�nme yetenekleri uyand?r?lmayan kat?l?mc?lar?n bu teoriye daha �ok inand??? ortaya �?kt?.
Elde edilen genel bulgu, e?itim s�reci i�inde ki?i bir�ok ayr? boyutta analitik d�?�nme durumunda kald??? i�in olaylar? daha kapsaml? ve objektif de?erlendirebildi?i ve bu sayede ba?lant?lar tespit edebildi?i olmu?tur.
1 Comment.
??