Kad?n bilim insanlar?, bilimsel bilgi birikiminin ilk safhalar?ndan bug�ne dek �al??malar?yla tarihe y�n vermeyi ba?arm??t?r. Her ne kadar bilimsel bilgi erkeklerin egemen oldu?u bir alan olarak g�r�lse de asl?nda durum tam tersine i?aret ediyor. Bilimsel bilgi ve bu bilginin �retildi?i alanlar tarih boyunca erkeklerin kontrol� alt?nda kalm??t?r. Bu alanlar kimi zaman kad?nlara tamamen kapal? kim zamansa ayr?mc?l?klar?n uyguland??? sert giri? ko?ullar?yla ?ekillenmi?tir. Her alandan farkl? bilimsel yetkinliklere sahip pek �ok kad?n tarihin belirli d�nemlerinde bu ayr?mc?l?klara maruz kalm??t?r.
Lakin bu durum kad?n bilim insanlar?n?n bilimsel bilgi �retimine ve kendilerine duyduklar? g�veni kaybetmelerine yol a�mam??t?r. Say?s?z kad?n bilim insan?, bilime y�n vererek tarihin ak???n? de?i?tirecek yeniliklere y�n vermi?tir. G�n�m�zde bilim insan? denildi?inde akl?m?za erkeklerden olu?an bir liste geliyor olsa da durum daha farkl?. Kad?nlar bilimsel bilgi �retirken ayn? zamanda ayr?mc?l?kla da m�cadele ederek g�n�m�zde b�y�k kazan?mlar?n sahibi oldular. Bu yaz? ba?l???m?z kendini, hayat? ve bilimi de?i?tiren kad?nlar?n ya?amlar?n? konu alacak. Fazla vakit kaybetmeden bilime y�n veren kad?nlar? tan?maya ba?layal?m.
Kad?n Bilim ?nsanlar?
1) Hypatia: Kad?n Bilim ?nsanlar?n?n �nc�s�
Kad?n bilim insanlar?n?n bilimsel yolculu?u ?�phesiz Hypatia ile ba?lam?yor. Lakin Hypatia ismi kad?n bilim insanlar? i�in hem �nc� bir mihenk ta??n? hem de sorumluluk duygusunu temsil ediyor diyebiliriz. Bilimsel bilgiye, bu bilginin �retimine ve farkl? insanlara aktar?m?na Hypatia olduk�a �nem veren bir isimdir. Tarihin ilk kad?n pozitivistleri aras?nda yer alan Hypatia, do?ay?, mant?k ve g�zlem ile a�?klamaya �al??m??t?r. MS. 370-415 y?llar? aras?nda ya?am?n? s�rd�ren bilim ????? Hypatia, hem bir filozof hem de bir astronomdur. �al??malar? bu iki alanla da s?n?rl? kalmaz Hypatia�n?n. Atina Akademisi b�nyesinde Yeni Platoncu grubun �nde gelen isimleri aras?nda da yer al?r.
Ya?am?n?n b�y�k b�l�m�n� ?skenderiye�de bilimsel bilgi �retimi ile ge�irdi?i bilinmektedir. �al??malar? ve etkiledi?i insanlar �ylesine artar ki ?ehirdeki muktedir erkeklerin hedefi haline gelir. Bilimsel bilgiye duydu?u sadakat ile d�?�ncelerinden vazge�meyen Hypatia, k?pt� yobazlar taraf?ndan �ld�r�l�r. Bug�nse ismi unutulmayan, hangi alanda olursa olsun bilimsel bilgi �retimine devam eden kad?nlar?n �nc�s� olmaya devam etmektedir. Hypatia�n?n aritmetik ve konikler �zerine yapt??? �e?itli �al??malar ise bilime sundu?u �nemli katk?lar aras?nda yer almaktad?r.
2) Marie Curie: N�kleer Bilimin �nc� Kad?n?
Kad?n bilim insanlar? denildi?inde hi� ?�phesiz akla gelen ilk isimlerden birisi Marie Curie olacakt?r. Bunun sebebi Curie�nin ya?ad??? d�neme vurdu?u damgan?n �tesinde bir noktaya i?aret eder. Curie�nin yapt??? �al??malar ve y�n verdi?i alanlar g�n�m�zde hala ge�erlili?ini b�y�k �l��de korumaya devam etmektedir. Ba?l?kta da belirtti?imiz gibi Marie Curie bir kimyager ve fizik�i olarak tan?nmaktad?r. Ayn? zamanda n�kleer bilimin filizlerinin bilimsel topra?a d�?mesini sa?layan ki?i oldu?unu da ekleyelim. Ge�mi?ten g�n�m�ze dek kullan?lagelen ve kanser tedavisi alan?nda yer etmi? radyoterapi yine Curie�nin �al??malar?ndan esinlenilmi?tir.
1934�teki �l�m�ne dek �al??malar?na ara vermeden devam eden Curie, bilime katk? sa?lamak ad?na yo?un radyasyona maruz kalm??t?r. Ya?am?n? yitirmesi de bu nedenle olmu?tur fakat g�n�m�zde belki de milyonlarca hayat onun bulu?lar? sayesinde tedavi imk�n?na sahip olmaya devam ediyor. Marie Curie ayn? zamanda iki farkl? alanda Nobel �d�l� kazanan ilk kad?n olarak tarihe ge�mi?tir. Tam da bu ba?ar?s? sebebiyle tarihe y�n vermi? kad?n bilim insanlar? listemizin vazge�ilmezleri aras?nda yer ald???n? s�yleyebiliriz.
3) Ada Lovelace: Yak?nsa Devriminin �nc� Matematik�isi
�Convergence Culture� olarak da bilinen Yak?nsa Devrimi�nin �nc�lerinden birisi ?�phesiz Ada Lovelace ismidir. G�n�m�z bilgisayar teknolojilerinin ve dijital teknolojilerin ilk ad?mlar?n? atan insanlar aras?nda yer al?r Lovelace. Haz?rlam?? oldu?u algoritmalar sayesinde g�n�m�zde kulland???m?z bilgisayarlar?n en k���k yap? ta??n? ve ilkel halini tasarlad???n? s�yleyebiliriz. 19. y�zy?l?n ilk d�nemecinde ya?am?n? s�rd�ren Lovelace, �al??malar? sonucunda analitik bir makine tasarlamay? ba?ar?r. Bu ba?ar? hem icad?n? hem de Lovelace�?n ad?n? g�n�m�ze kadar getiren devrim niteli?inde bir bulu?a d�n�?�r.
Bilimin erkeklerin alan? d�?�n�ledursun, Lovelace gibi isimlerin varl??? bu yarg?y? y?rt?p atmaya devam ediyor. Charles Babbage�?n Analitik Motor �al??mas? �zerine kendi �al??malar?n? y�r�tm�?t�r Lovelace. Bu sayede ilk kez bir makinenin fonksiyonlar? ve motoru hakk?nda algoritmalar �reten ki?i olarak bilinir. Tarihin ilk bilgisayar programc?s? daha do?rusu yaz?l?mc?s? desek yan?lm?? say?lmay?z. 19. y�zy?l gibi kad?nlar?n her alandan d??lanmaya devam etti?i bir d�nemde bunlar? ba?arm?? olmas? ise takdire ?ayan ger�ekten. Lovelace g�n�m�zde kad?n bilim insanlar?na umut ve �rnek olmaya ayn? ?ekilde devam ediyor.
4) Janaki Ammal: Botani?e Adanm?? Bir �m�r
Janaki Ammal, 20. y�zy?la damgas?n? vurmu? ve botanik alan?na y�n vermi? kad?n bilim insanlar? aras?ndad?r. Ya?am? boyunca sitogenetik, bitki ?slah? ve fitoco?rafya gibi alanlara katk?da bulunmu?tur. Ammal yaln?zca bilimsel bilgi �retmekle kalmam?? bu bilginin ya?ad??? �lkenin ihtiya�lar? do?rultusunda kullan?lmas?n? da sa?lam??t?r. �zellikle ?eker kam??? �zerine yapt??? �???r a�?c? ara?t?rmalar �lkesi Hindistan�da b�y�k ses getirmi?tir. Pek �ok alanda kullan?lan ?eker kam??? bitkisini �lkesinin ihtiya�lar? uyar?nca geli?tirmeyi ba?arm??t?r. Bu sayede Hindistan�?n ?eker ithalat oranlar?n?n da azalmas?na katk? sa?lam??t?r.
C. D. Darlington ile birlikte haz?rlad?klar? �K�lt�rl� Bitkilerin Kromozomlu Atlas?� �al??mas? ise bitki �e?itlili?i ve evrimi konusunda �???r a�?c? olmu?tur. Ya?am? boyunca �retkenli?inden taviz vermeyen Ammal, son nefesine dek do?a �zerine �al??malar y�r�tm�?t�r. �al??malar? yaln?zca Hindistan s?n?rlar? ile kalmay?p Avrupa ve Asya�n?n genelinde de ra?bet g�rm�?t�r. Asya�da yeti?en �e?itli �i�ekli bitkilerin evrimsel izd�?�mlerini takip eden �al??malar da �retmi?tir. G�n�m�zde Ammal�?n �al??malar? alana y�n verdi?i gibi gen� kad?n bilim insanlar?n?n da g�venlerini art?ran bir isim olmaya devam ediyor.
5) Rosalind Franklin: DNA �al??malar?na I??k Tutan Bir Kad?n
K?sac?k ya?am?nda mucizevi ba?ar?lara imza atan bir bilim insan?d?r Rosalind Franklin. 20. y�zy?l i�erisinde �retilen bilimsel bilginin en dikkate de?er k?s?mlar?ndan birisine �nderlik etmi?tir. G�n�m�zde �zerinde say?s?z ara?t?rma ve �al??ma yap?lan DNA�n?n ilk kez foto?raf?n? �eken ki?i olma �zelli?ini ta??r. G�n�m�zde dahi s�rmekte olan cinsiyet ayr?mc?l???ndan nasibini bir ?ekilde alan Franklin, ideallerinden vazge�meyen bir bilim insan?na d�n�?�r. ?ngiltere�de ba?layan e?itim yolculu?u boyunca �e?itli Avrupa ?ehirlerini gezerek uzmanla?maya devam etti. Ayn? zamanda bu alandaki ilk b�y�k intihallerden birisi de yine Franklin�in erkek �al??ma arkada?lar? taraf?ndan ger�ekle?tirilir.
Franklin�in tespit etti?i �ift sarmal g�r�nt�s� Maurice Wilkins taraf?ndan James Watson ile payla??l?r. Ard?ndan bu �al??ma ekibi Nobel �d�l�n� kazan?rken Franklin ise herhangi bir �d�l ile �d�llendirilmez. Nitekim bu durumda kad?nlar?n �e?itli alanlarda maruz kald?klar? zorluklar? bir kez daha �n�m�ze sermi? oluyor. Franklin Nobel �d�l�n� kucaklamam?? olsa da bilim kom�nitesi ve payda?lar? taraf?ndan bug�n itibar? fazlas?yla teslim ediliyor. Rosalind Franklin ismi DNA ve genetik �al??malar?nda gen� bilim insanlar?na ???k tutmaya devam ediyor.
6) Vera Rubin: G�ky�z�n�n S?rr?n? Anlamaya �al??an Bir Kad?n
Vera Rubin, astronomi ile ilgili �nemli �al??malara imza atan kad?n bilim insanlar? aras?ndad?r. Olduk�a uzun s�ren ya?am?na da say?s?z �al??ma s??d?rmay? ba?arm??t?r. Bu �al??malar aras?nda en dikkat �ekenleri �Galaktik D�n�? Problemi� ve �Karanl?k Madde� �zerine yapt??? �al??malard?r. Rubin�in hayat? boyunca merak?n? kam�?layan temel itki, evreni bir arada tutan ?eyin ne oldu?u olmu?tu. Bu nedenle karanl?k madde �zerine yapt??? �al??malara neticesinde 20. y�zy?l ve g�n�m�zde s�ren �al??malara kaynak olmay? ba?ard?. 70�li y?llara gelindi?inde ise bilim alan?nda �???r a�?c? ?eyler olmak �zereydi.
Rubin, karanl?k maddeye en yak?n tespiti bu y?llarda yapacakt?r. G�n�m�zde karanl?k maddenin tam anlam?yla tan?m? yap?lamasa da Rubin�in �al??malar? do?rultusunda belli bir bilgiye sahibiz. Bu bilgi evrenin gizemini ve gidece?i noktay? tahmin edebilmemiz a�?s?ndan b�y�k bir imk�n sunmaya devam ediyor. Rubin bilimsel �al??malar?n?n yan? s?ra kad?n hareketinde �nc� bir aktivist olarak dikkat �eken bir isimdir. Akademik alanda ve bilimsel kamuoyunda yapt??? konu?ma ve sohbetler s?ras?nda s?kl?kla kad?nlar?n bu alanda �ne �?kmas? gerekti?ini yinelemi?tir.
7) Chien-Shiung Wu: Teori ve Paradigmaya Y�n Vermi? Bir Fizik�i
Chien-Shiung Wu�da t?pk? di?er alan?na y�n vermi? kad?n bilim insanlar? gibi hakk? g�rmezden gelinen bir isimdir. Kendi �retti?i bilimsel bilgi do?rultusunda g�n�m�zde Wu teorisi olarak bilinen �al??ma ona aittir. Lakin yine de erkek meslekta?lar? taraf?ndan ayr?mc?l??a u?ramas?na bu durum engel olmam??t?r. Ayn? zamanda �retti?i �al??malar? geli?tiren ki?iler Nobel �d�l� kazan?rken Wu bu �d�le lay?k g�r�lmemi?tir. Peki Wu�nun bilime katk?s? tam olarak neydi? Fizik alan?nda bu kadar �n sahibi olmas?n? neye bor�luydu? Wu, Enrico Fermi taraf?ndan geli?tirilen radyoaktif beta bozunmas? teorisini ileriye ta??makla bilinir.
Bu teoriyi do?rulamakla kalmay?p ayn? zamanda geli?tiren de ilk isim olarak tarihe ge�er. Deneysel bir fizik�i olan Wu, Manhattan Projesi kapsam?nda da �al??an kad?n bilim insanlar? aras?ndad?r. Bu s�re� boyunca radyoaktivite �al??malar?na da katk? sa?lamay? s�rd�rm�?t�r. T�m bu ba?ar?lar?n ard?ndan �Fizi?in Leydisi�, ��inli Curie� vb. lakaplar? kazanm??t?r. �in do?umlu olmas?na ra?men Amerika�da tarihin en �nemli ve prestijli alanlar?nda �al??arak �d�ller kazanmay? da ba?arm?? bir kad?n bilim insan?d?r.
8) Katherine Johnson: NASA�y? Etkilemi? Bir Kad?n
G�n�m�zde NASA �st d�zey prestije sahip kurumlar aras?nda yer al?yorsa Katherine Johnson�?n pay? bunda b�y�kt�r. Uzay mekiklerinin kalk?? ve ini? hesaplamalar? ba?ta olmak �zere say?s?z �al??maya imza atm?? bir bilim insan?d?r Johnson. Tabii ki NASA�da �al??an erkek �al??ma arkada?lar?n?n ayr?mc?l???na maruz kalsa da y?lmadan �retmeye devam etmi?tir. Y�r�nge mekani?i alan? Katherine Johnson�?n ba?at �al??ma alanlar? aras?ndad?r. Kad?n bilim insanlar? aras?nda hem etnik ve ?rksal hem de cinsiyet ayr?mc?l???na maruz kalanlar i�erisinde yer al?r.
NASA b�nyesinde siyah bir kad?n oldu?u i�in uzun s�re d??lanm?? ve �al??malar? engellenmeye �al???lm??t?r. Katherine Johnson buna ra?men NASA�n?n en �nemli �al??malar?na imza atmas?na liderlik etmi?tir. Johnson�?n geli?tirdi �Uzay Meki?i� program? sayesinde Apollo 11 ve Merk�r Projesi gibi pek �ok �al??ma ger�ekle?tirildi. Katherine Johnson ayn? zamanda olas? bir Mars seyahati i�in �e?itli bilimsel raporlar haz?rlad?. Bu raporlar do?rultusunda g�n�m�zde �e?itli �al??malar s�rmeye devam etmekte. Johnson�?n hayat? ve bilime kazand?rd?klar?na yak?ndan bakmak i�in 2016 tarihli �Hidden Figures� filmine g�z atabilirsiniz.
9) Flossie Wong-Staal: Virolojide �???r A�an Bir Kad?n
Flossie Wong-Staal, HIV ve AIDS �al??malar? konusunda �???r a�an i?lere imza atan kad?n bilim insanlar? aras?ndad?r. HIV vir�s�n� klonlamay? ba?armas?n?n yan? s?ra vir�s�n gen haritas?n? da �?karan ki?i konumundad?r. �al??malar?n?n ilerleyen d�nemlerinde ise temel kitli bir vir�s testi yap?lmas?na arac? olmu?tur. AIDS vir�s�n�n 1970�li y?llar?n ortas?ndan bu yana toplumlar?n en �nemli krizlerinden birisi oldu?u su g�t�rmez bir ger�ektir. Wong-Staal�?n �al??malar? bu anlam?yla az?msanmayacak bir de?ere sahiptir. Wong-Staal �al??malar? s?ras?nda HIV vir�s�ne neden olabilecek belli ba?l? etmenleri ara?t?rm??t?r.
Bu �al??malar? ?�phesiz viroloji ve molek�ler biyoloji alan?nda devrim etkisi yaratm??t?r. Wong-Staal ayn? zamanda akademik alan?n geni?lemesine de katk? sa?lam??t?r. Say?s?z y�ksek lisans ve doktora �?rencisinin dan??manl???n? yapm??t?r. Wong-Staal�?n en �nemli bulu?lar?ndan birisi ise HIV vir�s�n�n ba????kl?k sisteminin yan?tlar?na g�re ?ekil alabilmesini ke?fetmesidir. Bu bulu? vir�s�n s�rekli bir ?ekilde mutasyona u?rayarak kendini yeniledi?ini de g�stermi? oldu. Buradan hareketle Wong-Staal vir�se kar?? etkili anti-viral ila�lar?n �retilmesi konusunda da �al??malar yapmaya devam etti.
10) Jennifer Doudna & Emmanuelle Charpentier: Biyokimyan?n �???r A�an ?kilisi
Doudna ve Charpentier listemizde yer alan kad?n bilim insanlar? aras?nda �al??malar? halen s�rd�renlerden. Biyokimya alan?nda birlikte y�r�tt�kleri �al??malar her ikisinin de Nobel �d�l� kazanmas?n? sa?lar. Peki bu ba?ar?lar?n?n alt?nda yatan itici g�� nedir? �ncelikli olarak bilime adanm?? bir �m�r oldu?unu s�ylesek yan?lmay?z. Ard?ndan Doudna ve Charpentier�in birlikte geli?tirdikleri CRISPR Cas9�a bu ba?ar?y? bor�lu olduklar?n? s�yleyebiliriz. Bu bulu? sayesinde hem pek �ok hastal???n tan? ve tedavi s�reci h?zlanm?? hem de gen d�zenleme alan?nda �nemli bir bulu? ger�ekle?tirilmi?tir. Ola?an�st� bir teknoloji olan CRISPR Cas9�?n sadece insan genotipi i�in de?il do?a i�inde yararl? olaca?? s�yleniyor.
?nsan geneti?inde h�cre terapisi, gen terapisi ve imm�nterapi i�in kullan?l?rken; tar?msal ila�lar?n geli?tirilmesi konusunda olduk�a etkilidir. Doudna ve Charpentier�in ba?ar?s? bilim insanlar?n?n birlikte organize bir ?ekilde �al??t?klar?nda nas?l ba?ar?l? olabileceklerini de g�steriyor. Modern �a??n kad?n bilim insanlar? aras?nda yer alan ikilinin, say?s?z bilim �d�l� oldu?unu da ekleyelim. Profes�r Emmanuelle Charpentier�in de ifade etti?i gibi g�n�m�z biliminin disiplinler aras? ve s?n?rlar aras? gidip gelmesi; belki de �a??m?z?n en �nemli u?raklar?ndan birisini temsil ediyor.
11) Gladys West: Matematik ?�in D�nya D�nya ?�in Matematik
Gladys West, D�nya�n?n ?eklini matematiksel bir model ile ?ekillendiren ilk ki?ilerdendir. West�in bu �al??mas? g�n�m�zdeki GPS teknolojilerinin de temelini te?kil etmektedir. West hen�z 1960�l? y?llar?n ba??nda Pluton�?n Nept�n�e y�nelik d�zenli hareketleri oldu?unu kan?tlamaya �al??an bir projeye kat?lm??t?. ?lerleyen y?llarda ise West, d�nyan?n ?eklinin modellerini bir araya getirerek g�n�m�z dijital takip sistemlerinin �nc�l �al??mas?n? ba?latm?? oldu. T�m bu s�re� boyunca matematiksel ve algoritmik hesaplardan yararlanan West, kendine �zg� bir sistem yarat?r.
Gladys West ya?am? boyunca say?s?z ba?ar?ya sahip olan kad?n bilim insanlar? aras?nda yer almaktad?r. Bu ba?ar?lar? kendisinin yolunu takip eden gen� bilim insanlar?na da �rnek olmaya devam ediyor. Bilimin temel ama�lar?n?n ba??nda yer alan d�nyay? daha iyi anlama �abas?n?n da West taraf?ndan �ok iyi bir ?ekilde temsil edildi?ini belirtmek gerekiyor. Matematiksel �l��mler do?rultusunda West, d�nyan?n hareketlerinin ve modellenmesinin daha iyi kavranmas?na �nc�l�k etmi?tir.
12) T�rkan Saylan: Bilime ve �a?da?la?maya Adanm?? Bir �m�r
Bilim alan?na ve tarihe damga vurmu? kad?n bilim insanlar?n? mercek alt?na ald???m?z listemiz T�rkan Saylan�s?z olmazd?. Biz de bu nedenle hem T�rkiye hem de d�nya �ap?nda bilime de?erli katk?lar vermi? Saylan�? ele almak istedik. Her ?eyden �nce T�rkan Saylan b�y�k bir bilim insan? ve cinsiyet e?itli?i aktivisti olarak tarihe ge�mi?tir. Bunlarla birlikte Saylan, gen� cumhuriyetin devrimlerinden faydalanan ve kendini bu devrimleri aktarmaya adayan birisidir. Hen�z 1970�li y?llar?n ortas?nda c�zzam hastal??? konusunda �nemli �al??malar yapmaya ba?lar Saylan. Dermatoloji alan?nda T�rkiye�nin ve d�nyan?n yeti?tirdi?i en �nemli bilim insanlar?ndan birisi olmas? da bundand?r.
C�zzam hastal??? ile m�cadele edebilmek i�in C�zzamla Sava? Derne?i�nin kurulu?unu ger�ekle?tirir. T�rkiye�nin ve T�rk bilim insanlar?n?n tan?nmas? i�in say?s?z giri?imde yer alm??t?r. Uluslararas? Lepra Birli?i�nin k?demli �yeleri aras?nda yer alan Saylan, c�zzam hastal???n?n tan? ve tedavisinde �nemli katk?lar sunmu?tur. Bu ba?ar?lar? sebebiyle olduk�a prestije sahip olan Uluslararas? Gandhi �d�l��ne lay?k g�r�lm�?t�r. �mr� boyunca k?z �ocuklar?n?n bilimsel ve �a?da? bir e?itim almas? i�in m�cadele etmi? bir bilim neferidir.
13) Tu Youyou: �nc� Bir Kad?n Kimyager
Milyonlarca insan?n ya?am?na mal olan s?tma hastal???na kar?? Tu Youyou �nc� bilim m�frezesinin ba??nda yer alm??t?r. Youyou�nun kimya alan?ndaki �???r a�an �al??malar? sayesinde s?tma hastal??? konusunda ilerlemeler kaydedilir. Youyou bu bilimsel bilgi birikimini elde ederken �in�in geleneksel t?p y�ntemlerinden de yararlan?r. S?tma i�in geli?tirdi?i tedavi t�m d�nyada say?s?z insan?n ya?am?n? sa?l?kl? bir ?ekilde s�rd�rmesine yarar sa?lad?. Youyou bu ba?ar?lar?ndan �t�r�d�r ki 2015 y?l?nda Nobel T?p �d�l��ne lay?k g�r�len isim olarak tarihe ge�er.
Yakla??k 2 bin y?l �nce �in�de geleneksel ?ifac?lar?n hastalar i�in kulland??? Pelinotu�nu deneylerinde kullan?r. Ard?ndan g�n�m�z teknolojilerinin ve bilimsel geli?imin verdi?i imk�nlar dahilinde modern bir tedavi y�ntemi geli?tirir. Youyou�nun bu bulu?undaki en �nemli detay ise Pelinotu bitkisinin i�erisinde yer alan bir maddedir. Bu maddenin ad? artemisini olarak bilinir. Bu maddenin s?tma tedavisinde etkili oldu?unu d�nyan?n geri kalan bilim kamuoyu ile payla?an Youyou, devrim niteli?inde bir i?e imza atar.
14) Caroline Herschel: Engel Tan?mayan Bir Kad?n Bilim ?nsan?
Caroline Herschel, kad?n bilim insanlar? aras?nda hik�yesi olduk�a ilgin� olanlar aras?ndad?r. Ailesi taraf?ndan de?er g�rmeyen bir k?z �ocu?u olarak hayat?n? ge�iren Herschel i�in ?ngiltere k?r?lma noktas? olacakt?r. ?ngiltere�ye gelmesinin ard?ndan g�k bilimleri alan?nda �nemli �al??malar yapmas?n?n da �n� a�?l?r. ?ngiltere�de ge�irdi?i ilk zamanlar?nda m�zik ile hemhal olmu?tur. Ard?ndan ise abisi ile birlikte g�k bilimlerine merak salmaya ba?lar. Bu merak bilim alan?nda s?n?r tan?mayan kad?nlardan birisi olmas?n? da sa?layacakt?r. Buldu?u her f?rsatta ve anda g�ky�z� �zerine ara?t?rmalar ve incelemeler yapmaya ba?lar. Bu s�re� alt?nda bir�ok bulutsu ve y?ld?z k�melerinin de ke?fine imza atmay? ba?ar?r.
Caroline Herschel �ylesine g��l� bir bilim kad?n?d?r ki akademik �al??malar? Royal Society taraf?ndan yay?nlanan ilk kad?nd?r. Tam da bu nedenle kad?n bilim insanlar? listemizin olmazsa olmazlar? aras?nda oldu?unu d�?�nd�k. Kad?nlar?n bu alanda ekonomik gelir elde etmesinin ho? kar??lanmad??? bir d�nemde gelir elde eden de ilk kad?nd?r. Caroline Herschel�?n g�k bilimi �zerine yapt??? �al??malardan �nce bilinen y?ld?z k�mesi say?s? yakla??k olarak 100 say?s?ndan ibarettir. Onun �al??malar?n?n ard?ndan ise yakla??k 3 bine yakla?an bir y?ld?z k�mesi ke?fedilmi?tir.
15) Mary Anning: Fosil �al??malar?na Adanm?? Bir �m�r
19. y�zy?l boyunca ya?ayan Mary Anning, t�m hayat?n? neredeyse fosil kal?nt?lar?n? ara?t?rmakla ge�irmi?tir. �ocuklu?u ekonomik olarak zorluklarla ge�en Anning, bu nedenle babas? ile �al??maya ba?lar. Babas? ile ya?ad?klar? kasaban?n sahilinden fosil kal?nt?lar? toplayarak restore ederek turistlere satmaya ba?lar. Bir s�re sonra bu u?ra? Anning�in hayat?n?n vazge�ilmez bir par�as? haline gelir. Erken ya?ta babas?n?n �l�m�n�n ard?ndan erkek karde?i ile yaln?z kal?rlar. Karde?iyle birlikte babas?n?n mesle?ini devam ettirirler. Erkek karde?inin bir g�n sahilde buldu?u fosil kafatas? belki de Anning�in hayat?n? de?i?tiricek ilk �nemli ad?m olur.
Anning, kafatas?n?n ait oldu?u iskeletin geri kalan par�alar?n? toplamaya ba?lar ve tamamlar. Bu paleontoloji alan?nda ilk kez bulunan bir timsah olarak de?erlendirilir ilk zamanlar?nda. ?lerleyen y?llarda yap?lan �al??malarda ise Anning�in bulmu? oldu?u fosilin 200 milyon y?l �nceye dayanan bir dinozor oldu?u tespit edilir. Anning�in yapt??? �al??malar ve buldu?u fosil par�alar? yarat?l?? senaryolar?n?n da bilimsel olarak ��r�t�lmesine yol a�m??t?r. B�ylece paleontoloji alan?n?n da ufku geni?lemi? olur.