Peyzaj, kelime anlam? olarak T�rk Dil Kurumu taraf?ndan yap?lan tan?m?na bak?ld???nda �k?r resmi�, �bir yerin do?al g�r�n�?�� olarak kar??m?za �?kar. �te yandan kelimenin tam anlam?n? kavrayabilmek i�in peyzaj?n etimolojik ara?t?rmalar?na da de?inmek gerekir. Frans?zca k�kenli olan kelime, �paysage� s�zc�?�nden gelir. �Paysage� kelimesiyse �pays� s�zc�?�n�n �age� son ekiyle t�retilmesiyle elde edilmi?tir. K?r ta?ra ve �lke anlamlar?na gelen �pays�, �age� son ekiyle �k?rsala ait olan� anlam?n? ta??r.�
Peyzaj?n sahip oldu?u anlam �zelinde �manzara�, �g�r�n�m� gibi kelimeler de bu s�zc�?�n yerine kullan?labilir. �te yandan manzaray? ifade eden kelime, yaln?zca bu anlam?yla kullan?lmaz ve �ok daha geni? bir ifadeye kar??l?k gelir. Do?al ve k�lt�rel �zellikleri g�z �n�nde bulundurarak kimi planlamalar? yapabilmek olarak tan?mlanan peyzaj, ba?l? ba??na bir i? koludur. Bu noktada profesyonel kimi bak?? a�?lar?, bu dalda olduk�a �nemlidir. Kaliteli bir i? yapman?n sonucunda ortaya �?kacak ba?ar?l? �al??malar, peyzaj planlamas?n?n neden bu denli �nemli oldu?unu da a�?klar niteliktedir.
Peyzaj Planlamas? Tam Olarak Neyi ?fade Eder?
Peyzaj planlamas?, �evrede bulunan park, ev, okul, bah�e, konaklama alanlar? ve akla gelen her alanda yap?l?r. Her birinin �evre ?artlar?na uygun ?ekilde planlamas?n? sa?layan bu dal; ekonomik, k�lt�rel, fonksiyonel ve estetik a�?dan detayl? bir ara?t?rmay? kapsar. Bu noktada belirlenen hedeflere ula??lmas?n? sa?lamak a�?s?ndan gerekli fikirlerin ortaya at?lmas?n? sa?layan peyzaj mimarl???, kaynaklar?n do?ru kullan?lmas?n? ama�lar.
Mevcut do?al kaynaklar?n �ok daha etkili ?ekilde kullan?lmas?na yard?mc? olan peyzaj mimarl???, �retkenlik i�in olduk�a �nemlidir. �evremizde bulunan her detay?n bir b�t�n olarak ele al?nmas?n? sa?layan bu planlama �e?idi, �ok y�nl�d�r. Etraf?m?zda bulunan ova, vadi, park, bah�e, bina, insan, hayvan, ta??tlar ve niceleri fiziki elemanlard?r. Her birinin de?erlendirilirken ortam ?artlar?n? kanun, sosyal ya?ant? ve �rfler �zelinde de analiz etmesi, bu planlaman?n istenen hedeflere ula?mada son derece �nemli oldu?unu g�sterir. Bu noktada planlaman?n �nemi ?u ?ekilde �zetlenebilir:
- Kullan?lan kaynaklardan yararlan?lma potansiyeli bu planlama sayesinde art?r?labilir.
- Belirlenen hedefler do?rultusunda etkili bir ara?t?rma yap?laca?? i�in istenenlere ula?mak, �ok daha kolayd?r.
- Mevcut do?al kaynaklar?n oldu?undan �ok daha �retken ve verimli h�le gelmesi sa?lan?r.
- Sosyal ya?ant?ya uygun bir planlama yap?ld??? i�in �zellikle uzun vadede olduk�a etkili sonu�lar elde edilir.
- Do?al ve k�lt�rel ortam?n dengeli durumu peyzaj planlamas? sayesinde s�rekli h�le getirilir. Bu sayede insanl???n gelinen son noktadaki vazge�ilmez �geleri, do?aya sayg?l? ?ekilde ortaya �?kar?l?r.
- Ekolojik temeller �zerine in?a edilmesi sayesinde bu planlamalarla do?al devinim i�indeki dengeler korunur.
Temelde bulunulan noktadan g�r�len her detay olarak �zetlenebilecek peyzaj, uygulama h�lini ald???nda bir�ok disiplinin birle?imi h�line gelir. Belirli bir kaide �evresinde ?ekillense de t�m�yle net bir yol planlamas? bu s�re�te yap?lamaz. Bunun as?l sebebi planlaman?n yap?laca?? alan?n �zel gerekliliklere sahip olaca?? fikridir. Bu noktada planlamaya d�hil edilecek her unsurun, �evrede bulunan elemanlarla direkt ili?ki i�inde olmas? gerekir.
Peyzaj Mimarisi Hakk?nda Dikkat Edilmesi Gereken Prensipler Nelerdir?
Planlama a?amas?nda etkili bir sonu� elde edilmesi i�in peyzaj, son derece �nemlidir. Bu noktada teknik, statik, konstr�ksiyon, �evreye uygunluk, proporsiyon, denge, ifadenin g�c�, �l��l�l�k gibi prensipler, dikkat edilmesi gereken unsurlar aras?ndad?r. Her bir prensip, oraya �?kacak sonucun ne denli kaliteli olaca??n? olduk�a yak?ndan ilgilendirir.
Arazinin se�imi, planlama s?ras?ndaki teknik esaslara ba?l?d?r. Ayr?ca �al??malarda bu tekni?i destekleyen statik ve konstr�ksiyon detaylar?na da mutlaka yer verilmelidir. Mimar� yap?lar? ta??yacak k?s?mlar, uzun vadede sa?lam kalabilsin diye bu s�re�te prensiplere ba?l? kalmak �nemlidir. Tertibi meydana getiren k?s?mlarda birbirine uygunluk, estetik a�?dan da k?ymetli bir maddedir. �l��yle kar??t?r?lmamas? gereken proporsiyon prensibi, bir�ok �nitenin b�t�n h�lde do?ru boyutlarda olmas?n? kasteder.
�evredeki planlama yap?l?rken peyzaj mimarlar? i�in olduk�a �nemli olan bir di?er unsursa dengedir. Bir �e?it do?a kanunu olarak belirtilebilen denge unsuru, bir�ok unsurun planl? h�lde bir arada do?ru ?ekilde bulunmas? anlam?n? ta??r. Bu noktada peyzaj mimarisi hakk?ndaki genel tan?m?n; teknik detaylarla bezeli bir plan?n uzun zaman ge�se de etkilili?ini dengeli ?ekilde korumas?n? sa?lamak oldu?u s�ylenebilir.
Peyzaj Mimarl??? ve M�hendislik/Mimarl?k Aras?ndaki Farklar Nelerdir?
Peyzaj ne demek sorusunun yan?tlanmas?n?n ard?ndan bu i? dal?n?n detaylar? g�n y�z�ne �?kar. Peyzaj mimarl???yla di?er tasar?mla ilgili dallar aras?nda bir�ok net farkl?l?klar mevcuttur. Mimarlar?n tasarlad??? ve m�hendislerin prensipler temelinde uygulamalar?n?n ard?ndan kent planlamac?lar? �evresel de?erlendirmeleri profesyonel bak?? a�?s?na ba?l? kalarak yapar. Peyzaj mimarlar?ysa bahsedilen t�m meslek kollar?yla temas h�lindedir. Her bir �nitenin toplamda b�t�nle?mesini sa?lar. Kentsel planlama, sivil m�hendislik ya da mimarl???n bilgilerinden gerekli temel olanlar? peyzaj uygulamalar?nda kullan?l?r.
Peyzaj mimarl???, ya?ayan t�m canl?lar i�in alan?n tasarlanmas?n? sa?lar. Yaln?zca konforu de?il ayn? zamanda esteti?i de kurgulayan peyzaj mimarlar?, do?a ve insan aras?nda dengeli bir ili?ki kurar. T�m prensipleri sayesinde dengeli bir sonucun elde edildi?i ba?ar?s?, ya?am kalitesini art?rmada etkilidir. T�m tasar?m temelli mesleklerin koordine edilmesi olarak dahi tan?mlanabilecek peyzaj mimarl???, her �l�ekte detayland?r?lm?? ili?kiler b�t�n�d�r.