Bill Gates, bir s�per g�ce sahip olma ihtimali olsa bu ne olurdu sorusuna “�ok daha h?zl? okuma g�c� ” cevab?n? vermi?ti.
Bilim, okuman?n temel prensibini ve s�recini ��zerek, nas?l daha h?zl? okuyabilece?imizi bize g�sterdi.
Princeton �niversitesi’nde lisans �?rencilerine �PX Projesi� adl? seminerde nas?l daha h?zl? okuyabilecekleri anlat?l?yor.
PX Projesi
3 saatlik bir bili?sel deney olan PX Projesi, okuma h?z?nda ortalama %386’l?k bir art?? �retiyor.
Proje 5 ayr? dilde test edildi ve disleksi hastalar?n?n bile dakikada 3,000 kelime (wpm) ve dakikada 10 sayfaya kadar okumalar? sa?land?. Yani her 6 saniyede 1 sayfa.
Kar??la?t?r?ld???nda, genel ortalama okuma h?z? 200-300 wpm’dir (dakikada yar? ya da bir sayfa), ABD’de n�fusun en �st� yani %1’i 400 wpm’den fazla okuyor.
Proje, insan?n temel g�rsel sistemini anlarsan?z, verimsizli?i ortadan kald?rabilece?iniz ve okuma h?z?n?z? art?rabilece?inizi s�yl�yor.
Bu yaz?daki egzersizleri yapabilmeniz i�in ihtiyac?n?z olacak materyaller: �ok uzun olmayan ortalama 200 sayfal?k bir kitap, bir kalem, bir kronometre ve not defteri.
?lk olarak, okuma s�recine �zg� �e?itli tan?mlar ve ayr?mlara bakal?m:
A) H?z? art?rmak i�in sat?r ba??na fiksasyon (ak?c?l???n durmas? ve kelimeye tak?l? kalma) say?s?n? ve s�resini en aza indirmelisiniz:�
Her ne kadar �yle hissedilse de d�z bir �izgide sat?r boyunca okumazs?n?z, daha ziyade sakkadik ad? verilen hareketler dizisinde g�zleriniz sekerek ilerler. Bu hareketlerin her biri bir sabitleme veya odak alan?n?zdaki metnin ge�ici bir anl?k g�r�nt�s�yle sona erer.
E?itimsiz birinin fiksasyonu �eyrek ya da yar?m saniye s�rer. Bunu anlamak i�in, bir g�z�n�z� kapat?n, kapatt???n?z g�z kapa??n?n �st�ne parmak ucunuzu yerle?tirin ve sonra yava?�a di?er g�z�n�zle d�z bir yatay �izgi ?eklinde ilerleyin. Farkl? hareketlerde farkl? fiksasyon d�nemleri hissedeceksiniz.
B)� H?z? art?rmak i�in gerilemeyi ve geri atlamay? ortadan kald?rmal?s?n?z:
Okuma h?z?n?z?n %30’u g�rsel gerileme (visual regression) ad? verilen durum y�z�nden harcan?yor. Sat?rda ilerlerken ba?a d�nme ve geriye atlamay? engellemek gerekiyor.
C) �evresel g�rme aral???n? ve fiksasyon ba??na kay?tl? kelimelerin say?s?n? art?rmaya �al??mal?s?n?z:
�o?u normal okuyucu, okuma s?ras?nda �evresel g�rme aral???n? de?il, merkez oda??n? kullan?r. �evresel g�rme aral???n? kullan?rsan?z alg?lanan kelimeler, okunabilir hale gelir ve okuma h?z?n?z en az %50 artar.
S�re�
S?ras?yla: 1) Tekni?i �?ren, 2) Tekni?i istemsiz yapana kadar uygula, 3) Anlam kayb? ya?amadan okuman? h?zland?r.
Bu s�re�lerin hepsinin ayr? oldu?unu ve iki tekni?i �al???rken birini g�zden �?karabilece?inizi unutmay?n. �rne?in, h?z ile bir motor becerisini uygulamay? �?reniyorsan?z okudu?unuzu anlama konusunda endi?elenmeyin.
Genel bir kural olarak, hedefledi?iniz okuma h?z?n?z? mevcut okuma h?z?n?z?n 3 kat?na �?karak uygulaman?z gerekecektir.
Bu nedenle, ?u anda 300 wpm’de okuyorsan?z ve hedef okuma h?z?n?z 900 wpm’dir, dakikada 2,700 kelime ya da dakikada 6 sayfa (sayfa ba??na 10 saniye) hedefiyle teknikleri uygulaman?z gerekecektir.
?lk Ad?m: G�ncel Durumunuzu Belirleyin
Mevcut okuma h?z?n?z? belirlemek i�in, pratik kitab?n?z? (bir masada tamamen a�t???n?z) al?n ve 5 sat?rdaki kelime say?s?n? say?n. Bu kelime say?s?n? 5’e b�l�n ve sat?r ba??na ortalama kelime say?n?z? belirleyin.
�rnek: 62 kelime / 5 sat?r = 12.4, sat?r ba??na 12 kelimeye yuvarlars?n?z.
Ard?ndan, 5 sayfadaki sat?r say?s?n? say?n ve sayfa ba??na ortalama sat?r say?s?na ula?mak i�in 5’e b�l�n. Bunu sat?r ba??na ortalama kelime say?s?yla �arp?n ve sayfa ba??na ortalama kelime say?n?za ula??n.
?lk sat?r?n?z? i?aretleyin ve� 1 dakika boyunca bir zamanlay?c? ile okuyun (normalden daha h?zl? okumay?n ve okudu?unuzu anlamaya dikkat edin). Tam bir dakika sonra, mevcut kelime ba??na dakika (wpm) oran?n? belirlemek i�in ortalama kelime ba??na sat?r say?s?n? �arp?n.
NOT: Elbette bunu internetteki okuma h?z? �l�en sitelerden de yapabilirsiniz ancak, ba?lama sad?k kalmak i�in se�ti?iniz kitap �zerinden saymak �ok daha faydal?.?kinci Ad?m: Geriye Atlamay? Minimuma ?ndirin
Regresyon, geri atlama ve sabitleme s�resi kalem ya da parmakla en aza indirilebilir. Bunun �nemini ?�yle g�sterebilirim: Yukar?daki temel hesaplamalar? yaparken kelime veya sat?r say?s?n? sayma i?leminde bir kalem veya parma??n?z? kulland?n?z m?? E?er kulland?ysan?z, tespit verimlili?ini ve do?rulu?unu y�nlendirmek i�in g�rsel bir yard?m kullanm??s?n?z demektir.
Kalemi sadece g�z�n�z�n sapmas?n? engellemek i�in kullanmayaca??z. Kalem, tutarl? h?z? korumak ve sabitleme s�resini azaltmak i�in de bize yard?m edecektir. Yazarken yapt???n?z gibi tutabilirsiniz, ancak elinizin alt?nda, sayfaya kar?? d�z tutman?z �nerilir.
1) Teknik (2 dakika):
Kalem kullanarak tekni?i oturtaca??z. Her sat?r?n alt?n? �izermi? gibi takip edin ve kalemin ucunun �zerine odaklan?n. Anlam ile ilgilenmeyin.
Her sat?rda en fazla 1,5 saniye durun ve sonraki her sayfa ile h?z? art?r?n. Okuyun, ancak hi�bir ko?ulda sat?r ba??na 1,5 saniyeden daha fazla bakmay?n.
2) H?z (3 dakika):
Tekni?i tekrarlay?n, her sat?r? yar?m saniyeden fazla tutmay?n. Bu k?s?mda hi�bir ?ey anlam?yor olman?z �ok do?al. Ana ama� olarak h?z ve tekni?i koruyun (bu s�re� i�erisinde alg?sal reflekslerinizi ?artland?r?yorsunuz ve bunun, sisteminizdeki uyarlamalar? kolayla?t?rmak i�in tasarlanm?? bir h?z egzersizi oldu?unu unutmay?n). H?z? d�?�rmeyin. 3 dakika boyunca olabildi?ince hat ba??na yar?m saniye ay?rmaya �al???n; kalemin �zerine odaklan?n ve h?z ile tekni?e konsantre olun. Egzersize odaklan?n ve ba?ka hi�bir ?eyi hayal etmeyin.
���nc� Ad?m: Alg?sal Geni?leme
Bilgisayar ekran?n?z?n merkezine odaklan?rsan?z, ekran?n kenarlar?n? alg?layabilir ve kaydedebilirsiniz. �evresel g�rme egzersizleri, okuma h?z?n?z? %300’den fazla art?rabilir.
E?itimsiz okuyucular, kelime kelime okur ve 1. kelimeden sonuna kadar hareket ederek kenar bo?luklar?n?n ve �evresel alanlar?n?n yar?s?na kadar ilerler ve zamanlar?n?n %25-50’sini i�eriksiz olarak harcarlar.
G�stermek i�in, �rnek bir c�mleye bakal?m:
“�?renciler” kelimesine bakt???n?zda “Eskiden” kelimesini de okudu?unuzu fark ettiniz mi? Ya da “keyifle” kelimesine bakt???n?zda “kitap okurdu” k?sm?n? g�rebildiniz mi?
??te temel amac?m?z, ba?tan sonra okumak de?il olabildi?ince �evresel bir ?ekilde okumaya �al??mak. G�r�? a�?n?z geni?ledik�e, okuma h?z?n?z da artacakt?r.
1) Teknik (1 dakika):
�nceki egzersizdeki prensipleri aynen devam ettirerek okumaya ba?lay?n. Ancak bu sefer her sat?r?n ikinci kelimesinden ba?lay?n ve son kelimeden 1 kelimeyi �nce okumay? sonland?r?n.
Hat?rlatmakta tekrar fayda var: Anlama odaklanman?z de?il, tekni?e odaklanman?z gerekiyor.2) Teknik (1 dakika):
Bu sefer ayn? tekni?i uygularken iki kelime sonra ba?lay?n ve iki kelime �nce bitirin.
3) H?z (3 dakika):
Her sat?r?n ilk kelimesinden en az 3 kelime sonra ba?lay?n ve son kelimeden 3 kelime �nce bitirin. Tekni?i tekrarlay?n, her sat?r? yar?m saniyeden fazla tutmamaya �al???n.
Okuduklar?n?z? anlamaman?z hala �ok do?al. Bu egzersizlerle tekni?i zihninize oturtmaya ve beyninizi h?za al??t?rmaya �al???yorsunuz. H?z? d�?�rmeyin. 3 dakika boyunca hat ba??na yar?m saniye; kalemin �zerine odaklan?n ve h?z ile tekni?e konsantre olun. Egzersize odaklan?n ve konsantrasyonunuzu koruyun.
Zaman ge�tik�e ve h?za al??t?k�a, anlam konusunda da s?k?nt? �ekmeyece?inizi fark edeceksiniz. D�nyada bir�ok ki?i bu egzersizleri yaparak okuma h?z?n? art?r?yor.
D�rd�nc� Ad?m: Yeni Dakika Ba??na Kelime Oran?n?z? (WPM) Hesaplay?n
?lk sat?r? i?aretleyin ve tam olarak 1 dakika bir zamanlay?c? ile en h?zl? anlama oran?nda okuyun. Yeni wpm oran?n?z? belirlemek i�in �nceden belirlenen ortalama wpm’nizle en son hesaplad???n?z? �arp?n.
�Pratiklere devam etmedik�e, okuma h?z?n?z?n ilk haline d�nmese de gerileyebilece?ini unutmay?n.
Edit�r�n Notu ve Son D�?�nceler:
Her ?eyin pratikle geli?ebilece?i gibi okuma h?z?n?z da pratikle geli?ecektir. Elbette h?zl? okumay? roman, hikaye ya da ?iir t�rlerinde eserler okurken alaca??n?z zevki bir hayli azaltaca?? i�in yapman?z �nermiyorum.
Ancak okuman?z gereken makaleler varsa, bir bilgi arad???n?z uzun metinler varsa ya da genel konseptiyle metni anlamak istiyorsan?z h?zl? okuma teknikleri kurtar?c?n?z olur.
Her g�n vaktinizin belirli bir k?sm?n? (20 dakika bile olsa) h?zl? okuma tekniklerine ay?rman?z, b�y�k fark yaratacakt?r.
Bu sistemdeki temel amac?m?z: �ncelikle tekni?i oturtarak geriye atlamalar? do?al bir ?ekilde bitirmek, y�ksek h?zla g�zlere pratik yapt?rmak ve dolay?s?yla buna adapte olmalar?n? sa?lamak, b�t�n bunlar ilerledik�e de anlam? geli?tirmeye �al??mak.
Umutsuzlu?a kap?lmay?p egzersizlere devam ettik�e, fark? siz de g�receksiniz. Geli?iminizi benimle payla?abilirsiniz.
4 Comments.
Bilgi i�in te?ekk�rler. Art? olarak bir noktaya dair sorum olacak. 2. ad?mda kalemin h?z?na m? odaklanmal?y?z, yoksa kelimeleri tam olarak kavramam?za m?? ��nk� bu tekni?i denerken kalemin h?z?ndan �o?u kelimeyi yuttum. Yar?m saniyelik s�re�te ise anlatmama gerek yok ?. Son olarak 3. ad?m ile birlikte 2. ad?m? uygulamakta zorlan?yorum. ?lk ba?larda b�yle sorunlar ya?amam normal mi? ?imdiden �nerileriniz i�in te?ekk�r ederim.
Bilgi i�in te?ekk�rler bu sayede zamandan fazlaca tasurruf ede biliriz
zihin sesiyle okumay? nas?l b?rak?caz
Merhaba Disleksi bir hastal?k de?ildir. Bir farkl?l?kt?r.