G�n�m�zde eserlerine s?kl?kla rastlad???m?z Stefan Zweig, d�neminin en parlak edebi ki?iliklerinden biriydi. Nazi Almanyas?’nda b�y�k zorluklar �eken Zweig, yapt??? i?e canla ba?la sar?lmay? ba?arm??t?. �yle ki; Zweig’?n aktif oldu?u 1920 ve 1930 y?llar?nda eserleri 50’den fazla dile �evrildi ve d�neminin en �ok terc�me edilen yazar? h�line geldi. Fakat bu durum Nazilerin, di?er t�m Yahudilere yapt?klar? gibi eserlerini yakmalar?na engel de?ildi. Bu i�eri?imizde Stefan Zweig’?n hayat?na ve ya?ad??? zorluklara yak?ndan bak?yoruz.�
Do?umu ve gen�lik seneleri:
Stefan Zweig, 28 Kas?m 1881 y?l?nda g�zlerini Avusturya�da g�zlerini d�nyaya a�m??t?r. Varl?kl? Yahudi bir aileye sahip olan Zweig�?n babas? tekstil �reticili?i yap?yordu. Zweig, Viyana �niversitesi’nde felsefe e?itimi ald?. Din odakl? bir e?itim almayan Zweig�?n ya?am?nda felsefe ve bilimin fazlas?yla yeri oldu. Nitekim bu durum daha sonralar? �evresine, olan olaylara da duyars?z kalmamas?n? sa?layacakt?r. Zweigi bir r�portaj?nda ?u c�mleleri kaydedildi: �Annem ve babam do?um gere?i Yahudi idi.” dedi. Yine de Yahudi k�lt�r� ve d�nya g�r�?�nden kopmad? ve Buchmendel’in hik�yesinde oldu?u gibi Yahudiler ve Yahudi ?rk�?l??? temalar? �zerine defalarca yazd?.
Nazi Fa?izmine direnmekten ve bu yolda eserler vermekten imtina etmeyen Zweig, gerek eserlerinde gereksek normal ya?am pratiklerinde i�inde oldu?u politik durumu eserleri arac?l??? ile yans?tm??t?r. Felsefenin yan?nda k�lt�r ve edebiyat alan?nda da olduk�a donan?ml?yd?. ?ngilizce, Frans?zca, ?talyanca, Yunanca ve Latince de biliyordu. B�t�n bunlar?n yan? s?ra yaz?n alan?nda �r�n vermeyi de s�rd�r�yordu. ?lk roman? Die Liebe der Erika Ewald ise 1904’te yay?mland?. Edebiyat alan?nda kendi �zg�n tarz?n? geli?tiren Zweig, kendi i� d�nyas?ndan beslenerek �zg�n �yk� ve ?iir denemelerine imza at?yordu. Devrin i�inde bulundu?u sosyo- k�lt�rel ya?amdan son derece etkilenen Zweig, sava?a ve ?rk�?l??a ise kay?ts?z kalm?yordu.
Stefan Zweig ve Birinci D�nya Sava?? y?llar?:
Stefan Zweig, Birinci D�nya Sava??na etkin olarak kat?ld?, sava? ar?ivinde memurluk yapt?. Sava?ta g�n�ll�yd�. Ancak sava??n y?k?c?l???n? g�rd�kten sonra Gali�ya cephesinde sava?a kar?? oldu?unu s�yledi. Der Turm zum Babil (Babil Kulesi) ve Der Zwang (Zorlama)�eserlerinde; sava??n k�t�l�?�n�, yak?c?l???n? ve sava? kar??t? d�?�ncelerine yer verdi. Zweig, cephede ya?an?lan ac?lar? ise Yeremya adl? tiyatro metninde kendine has tarz?yla anlatmaya �al??m??t?r.
Sava?tan sonras? Stefan Zweig:
Askerlikten muaf tutulmas?yla askerlik kurumuyla ba?lar? kesilen Zweig, gazetecilik yapmaya ba?lad?. Gazetecilik faaliyetlerini Neue Freie Presse gazetesinde s�rd�rd�. Bu s�re�te ?sve�e ta??nd?. Ard?ndan sava? bittikten sonra Salzburg�a d�nd�. Zweig Salzburg’da Rederike Von Winternit ile evlendi. Evli olarak Salzburg�da ge�irdi?i seneler onun i�in en verimli �a?lar?ndan oldu. Edebiyata olduk�a fazla e?ilme f?rsat? buldu. Bu d�nemde tarihte Balzac, Dickens, Dostoyevski, H�lderlin, Kiest, Nietzsche, Casanova, Stendhal ve Tolstoy �zerine inceleme yaz?lar? yazd?.
Stefan Zweig ve Edebi Ki?ili?i:
Stefan Zweigi�?n gerek yaz?nsal hayat?nda gerekse g�ndelik ya?am pratiklerine bakt???m?z zaman, d�nemin sosyo- k�lt�rel yap?s?ndan atmosferinden son derece etkilendi?ini g�r�yoruz. �zellikle sava? y?llar?nda Yahudilerin maruz kald??? soyk?r?m benli?inde derin yaralar a�m??t?r.
Bu h�zn� pek �ok eserinde gerek bilin�alt? tekni?ini kullanarak gerekse �slubun �st imgesel diline yerle?tirdi?ini g�rmekteyiz. Trajik yan? a??r basan eserlerinde dili de ustal?kla kullanarak eserlerinde hissettirmek istedi?i atmosferi kurdu?u diller olduk�a ba?ar?l? bir ?ekilde verir. Ekol olarak Viyana okulu ekol�ne ba?l? kalm??t?r. Balzac�tan ve onun kaleminden de son derece etkilenmi?tir.
S�rg�n y?llar?:
Almanya�daki Hitler fa?izmi artarken Zweig kara listeye al?nd?. Bunun sebebi olan etken ise Zweig’?n Yahudi olmas? ve Hitler fa?izmine kay?ts?z kalmay?p eserlerinde bu bu konuya de?inmesiydi. Fa?izmin yakt??? kitaplar aras?nda Zweig�in de yay?nlanm?? kitaplar? bulunuyordu. Stefan Zweig, 1934�te Nazilerce evinin silahl? bir ?ekilde bas?lmas?ndan sonra Londra�ya ta??nd?. Ancak burada rahat edemeyerek Bath�a ge�ti. E?i Frederike’den ayr?ld?ktan sonra bir birlikteli?i daha oldu. Yahudi sevgilisi ile Portekiz�e gitti. Nazilerin ilhak? d�rt bir yandan artarken Zweig ?ngiliz vatanda?l??? istedi. Ard?ndan sevgilisi Lotte Altmann ile evlendi. ?ngiliz vatanda?l???na ge�tikten sonra pek �ok kent de?i?tirdi. Bu arada kitlelerce de bilinen Sab?rs?z Y�rek�i ve Satran��? yazd?.
Stefan Zweig’?n intihar?:
Stefan Zweig�in hayat?nda derin yaralar a�an olay, ku?kusuz bir Yahudi olarak tan?k oldu?u soyk?r?m olmu?tur. Gerek eserlerinde gerekse normal ya?am?nda bunu saklamaktan �ekinmemi?tir. Bu y�zden de eserleri otobiyografik okumalara son derece a�?kt?r. Zweig bu eserlerinin bir�o?unu benli?i saran a??r bir h�zn�n alt?nda yazm??t?r. Bir�ok kent de?i?tirdikten sonra en son 1941 y?l?nda Brezilya’ya gelen Zweig, Petr�polis ?ehrine yerle?mi?ti. Fakat Zweig’?n Brezilya’daki hayat? pek uzun s�rmedi. Zweig, 1942 y?l?nda e?i� Lotte Altmann ile a??r? doz uyku ilac? alarak intihar etti. ??te o i�imizi titreten intihar mektubu:
“�zg�r iradem ve a�?k bir bilin�le bu ya?amdan ayr?l?rken, son bir sorumluluk yerine getirilmeyi bekliyor: Bana ve i?imi yapmama huzurlu bir ortam sunan harika �lke Brezilya�ya i�ten te?ekk�rlerimi sunmak. Her yeni g�nle bu �lkeyi daha �ok sevmeyi �?rendim, ruhsal anavatan?m Avrupa kendi kendini yok ettikten ve ana dilimin d�nyas? yok olduktan sonra, d�nyan?n hi�bir yerinde hayat?m? bu kadar severek yeniden kuramazd?m. Ama altm???nc? ya?tan sonra tam anlam?yla yeniden ba?lamak �ok �zel bir g�� gerektiriyor. Ve benim g�c�m y?llar s�ren vatans?z yolculuklardan sonra iyice t�kendi. Bu nedenle hayat?m? do?ru zamanda ve do?ru bir ?ekilde sonland?rmam?n iyi olaca??na inan?yorum. Ki hayat?m boyunca tinsel u?ra??m en b�y�k haz kayna??m ve ki?isel �zg�rl�?�m en y�ce de?erim oldu. B�t�n dostlar?m? selamlar?m! Hepsine uzun geceden sonra gelen tan?n k?z?lll???n? g�rmek nasip olsun! Ben, her zamanki sab?rs?zl???mla �nden gidiyorum.”
Stefan Zweig, Petropolis 22.11.1942
Hayat?na dair ipu�lar? bulabilece?iniz Stefan Zweig eserleri:
- D�n�n D�nyas?
- Bir Kad?n?n Yirmi D�rt Saati
- Yar?n?n Tarihi
- Bir Kad?n?n Ya?am?ndan 24 Saat ve Bir Y�re?in �l�m�
- Clarissa
- G�m�l� ?amdan
- Wandak
- Korku
- Ola?an�st� Bir Gece
- Satran�
Psikanaliz Biliminin Kurucusu Freud�un Hayat? ve Teorileri