V�cutta benler neden �?kar ve ben nas?l olu?ur sorusu �o?u ki?i taraf?ndan merak ediliyor. Benler hakk?nda merak edilen her ?eyi sizler i�in derledik.
Ben (Nev�s) Nedir?
Benler, t?p dilinde�nev�s�denilen ve pigment h�crelerinin birle?mesiyle olu?an cilt dokular?d?r. Do?du?umuz andan itibaren olu?tu?u gibi ilerleyen ya?larda da ortaya �?kabilir. Aile bireylerimizdeki ben say?s? fazlaysa, bizim de cildimizde pek �ok ben olmas? muhtemel.�
V�cutta Benler Neden �?kar?�
Benler, genellikle kahverengi ve zarars?zd?r. G�ne?e maruz kalan ciltte, melanosit h�creleri art??a ge�erek benlerin say?ca �o?almas?na sebep olur. Ayn? ?ekilde benlerin renginde koyula?ma da g�zlemlenir. Bazen hormonlar?n aktivasyonuna ba?l? olarak �?kabilirler. Bununla birlikte, kozmetik �r�n kullan?m? da ben art???na sebep olabilir. Melanosit h�crelerinin bir araya gelmesiyle de yeni benler olu?abilir. Bunun sebebi her zaman bilinmese de herhangi bir zararlar? bulunmaz.
V�cutta K?rm?z? Benler Neden �?kar?
Anjiyom ad? verilen k?rm?z? benler, �o?unlukla genetik ge�i?lidir. Neden olu?tu?u tam olarak bilinmez, herhangi bir soruna yol a�maz.� K?rm?z? benlerin ya? ald?k�a ciltteki y?pranmalarla ili?kili oldu?u ve art??? bilinir. Ayn? ?ekilde hormonsal de?i?imler ve co?rafik iklimlere g�re de olu?abilir. Halk aras?nda damar beni de denilen bu nev�s t�r�, boyut olarak ayn? �apta kal?r ve de?i?mez. K?rm?z? ben t�rleri; chery, hemanjiyom ve Port VienStein ?eklinde ��e ayr?l?r.� Bir tehlike yaratmamas?na kar??n, ka??ma ve kurcalama gibi eylemler sonucu kanamas? normaldir.
Benler Tehlikeli midir?
V�cuttaki benler �o?unlukla iyi huyludur. G�r�nt�lerinde meydana gelen de?i?im, selim olabildi?i gibi k�t� huylu da olabilir. Malign melanom ad? verilen ve benlerde olu?an bu kanser t�r�n�n prognozu olduk�a h?zl?d?r. Bu sebeple, erken te?hisin �nemi olduk�a b�y�kt�r.
Zaman zaman, her ciltteki ben daha farkl? bir g�r�n�me b�r�nebilir. Zarars?z bir olu?umdan ibaret olabilir ve herhangi bir problem yaratmaz. Benlerdeki farkl?la?man?n nedenini anlayamayaca??m?z i�in uzman bir dermatolog taraf?ndan incelenmesi ?artt?r. Tehlikeli olup olmad???, dermoskopi cihazlar?yla ve muayeneyle anla??labilir.
Benlerimizin Risk Ta??d???n? Nas?l Anlar?z?
Genelde g�ne?ten �t�r� de?i?imler ge�irebilen benleri takip etmemiz �nerilir. Baz? yeni olu?umlardaki farkl?l?klar, eski bir ben �zerinde al???lmad?k bir g�r�nt� muayene gerektirebilir. Do?u?tan ya da sonradan meydana gelen benlerdeki ?u kriterlere dikkat edilmelidir:
- Asimetrik benler
- Kenarlar? d�zg�n olmayan benler
- Renk farkl?l???
- Benin b�y�kl�?�
�ncelikle asimetrik benler, di?erlerine nazaran daha b�y�k risk te?kil eder. Benin normal bir simetride olmas?, k�t�c�l bir durumun olmad???n? g�sterir.
Kimler Daha B�y�k Risk Alt?nda?
�ncelikle a�?k tenli ki?iler, en b�y�k risk grubunu olu?turur. G�z rengi a�?k olan bireyler de cilt kanseri a�?s?ndan dikkatli olmal?d?r. Ailesinde cilt kanseri �yk�s� bulunanlar, benlerinde meydana gelen de?i?imleri daha yak?ndan izlemelidir.�
�ocuklu?unda �ok yo?un miktarda g�ne?e maruz kalanlar ve �illeri olanlar da risk ta??r. Bununla beraber, t�m sene boyunca g�ne? g�ren ki?ilerde ve �lkelerde de deri kanseri daha fazla g�r�lmektedir. �ok fazla beni olanlar da uzmanlar taraf?ndan tehlikeli grup olarak de?erlendirilir. Radyoterapi, arsenik, zift gibi etkenlerle s�rekli kar??la?anlar?n bilin�lenmesi olduk�a �nemlidir.
V�cuttaki Benler ?�in Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
T?pk? tehlike arz eden benlerin niteli?inde oldu?u gibi belirli de?i?imlerde, bir uzman kontrol� �nerilir. Var olan benin renginde koyula?ma, boyutlar?nda art??, ka??nt? gibi durumlar ciddiye al?nmal?d?r. Ayn? ?ekilde mevcut bir benin kanamas?, kabuk tutmas? alarm veren i?aretlerden biri olabilir. �zerinde meydana gelen yara, y�zeyinde farkl? renklerin olu?mas? da dikkate al?nmas? gereken noktalardan.
Mor, k?rm?z?, siyah vb. pek �ok tonu i�inde bar?nd?ran benler, mutlaka dermatolo?a g�sterilmeli. Benin y�zey k?sm?nda ele gelen sertlik, ?i?lik tarz? bulgular ihmal edilmemeli.
Benler Ald?r?lmal? m??
Estetik g�r�n�m ve �e?itli nedenlerden �t�r� benlerin ald?r?lmas? m�mk�nd�r. Al?nmas?nda herhangi bir zarar olmamakla birlikte, kanser ?�phesi ta??yan benler, operasyonla temizlenmelidir.
Konforlu bir i?lemdir ve kanama �ok hafif miktarda olur. Buradaki �nemli nokta, nev�s�n dermatolog taraf?ndan muayene edilmesidir. ?yi huylu bir beni ald?rmak i�in iki se�enek kar??m?za �?kar. Bunlardan birincisi lazer, ikincisi ise cerrahi y�ntemdir. Uzman?n k�t� huylu oldu?undan ?�phelendi?i benler, biyopsi a?amas?ndan ge�er. Patolojik bir durum mevcutsa operasyonla ortadan kald?r?l?r.
Et Benleri Neden �?kar?
Et beni, cildin y�zeyinde kabar?k ?ekilde g�r�nen ve tamamen zarars?z bir nev�s t�r�d�r. Kolajenden �t�r� ortaya �?kar ve �o?u zaman genetiktir. Gen� ya?larda �?kmaya ba?lar ve farkl? d�nemlerde de olu?abilir.
Hamilelik, obezite ve tip 2 diyabet gibi durumlarda et benlerinin g�r�lme olas?l??? daha fazlad?r. Bununla birlikte, HPV’nin de yol a�t??? bir semptom oldu?u g�zlemlenmi?tir. Et benlerini koparmaktan, enfeksiyona sebep olabilece?i i�in ka�?n?lmal?d?r. Ald?r?lmak isteniyorsa kriyoterapi, cerrahi ve �e?itli medikal metotlarla i?lem yap?lmal?d?r.
�ok Say?da Beni Olanlar Ne Yapmal??
V�cudunda fazla nev�s bulunan ki?ilerin cilt kanseri riski de daha y�ksektir. Bilhassa 100 ve �zerindeki say?larda daha hassas bir takip gerekir. B�yle bir durumda, birtak?m �neriler dikkate al?nmal?d?r. Bunlardan ba?l?ca uyulmas? gerekenler ?unlard?r:
- 11:00 ve 16:00 saatleri aras?nda g�ne?e maruz kalmaktan sak?nmak
- Y�ksek fakt�rl� g�ne? kremi kullanmak
- G�ne?li havada �?kmadan 20-30 dakika �ncesinde koruyucu krem s�rmek
- G�n i�inde belirli aral?klarla i?lemi yenilemek
- K?? mevsiminde dahi g�ne? losyonu/kremi kullanmak
- Benleri ka??mamak, deforme olmas?na sebep olabilecek eylemlerden ka�?nmak
G�ne? kremlerini, benleri yo?un miktarda olmayan ki?ilerin de muhakkak kullanmas? gerekir. Zararl? UV ???nlar?ndan korunmak, herkesin cilt sa?l??? i�in b�y�k �nem ta??r. Yeti?kinlerde, a�?k tenli olmasalar dahi en az 15 fakt�rl� bir g�ne? kremi/losyonu tercih edilmelidir.
Benleri ald?rman?n bir zarar? bulunmasa da mutlaka uzman bir dermatolog muayenesi elzemdir. Lokal anesteziyle ger�ekle?tirilen bu y�ntemin herhangi bir sak?ncas? bulunmamaktad?r.
Sa?l?kl? g�nler…