Son zamanlarda yurt d???nda bulundu?um d�nemlerde insanlar?n �ylesine �evreye duyarl? davran??lar?n? g�zlemliyorum ki, �nceleri ne g�rd�klerime ne de i?ittiklerime inanas?m gelmiyor. ?nsanlar kasa kasa getirdikleri bo? plastik pet ve cam ?i?eler ve teneke kutular?, kar?nca s�r�s� gibi s�permarketlerin geri d�n�?�m toplama istasyonlar?na b?rakmak i�in s?raya giriyorlar. Sohbet etti?im �ok yo?un �al??an bir Alman �ift, hayat?n h?zl? ak???ndan ve vakitsizlikten al???lagelmi? dert yanarlarken, kad?n sanal al??veri? yapmak zorunda kald??? i�in karton, naylon po?et ve benzeri malzemelerin t�ketilmesine sebebiyet verdi?i i�in �z�l�yor, g�n ak???n? daha iyi planlamas? gerekti?ini d�?�nd�?�nden bahsediyordu. En son olarak da, T�rkiye�de evimizde a??rlad???m?z ba?ka bir yabanc? �ift, d??ar? �?karlarken �antalar?na koymalar?n? teklif etti?im iki pet ?i?e suyu almay? reddediyorlard?; kendi cam ?i?elerini doldurmu?lard? bile. Ve daha verebilece?im onlarca �rnek�

D�nyam?z sekiz milyar insan? besleyebilecek kapasitede de?il art?k, ta??makta zorlan?yor ve iklim de?i?ikli?i sorunu nicedir d�nyam?z?n alarm vermekte oldu?unun en somut g�stergesi� ?imdi kimilerini duyar gibiyim; �E onlar d�nyay? kirleterek b�y�d�ler, bizler niye sorumlulu?unu ta??yal?m� veya �d�nyay? en kirletenler s?ralamas?nda ba? s?ralarda bile de?iliz, biz niye ilgilenelim ki?� diye. Ancak d�nyam?z?n sen yapt?n, ben yapt?m tart??mas?na tolere edecek vakti de kalmad?. En son yay?mlanan H�k�metleraras? ?klim De?i?ikli?i Paneli Raporu�na g�re, d�nyan?n iklim de?i?ikli?inden �t�r� ya?ayabilece?i do?al felaketlerin engellemesi i�in �n�m�zde sadece on iki sene var. �stelik ?imdilik gidecek ba?ka d�nyam?z da olmad???na g�re m�cadelemiz global olmak zorunda. Dolay?s?yla, devletlerin de ister geli?mi? ister geli?mekte olsunlar, kalk?nmalar?n?n s�reklili?ini sa?layabilmeleri i�in bu ger�ekler alt?nda �yeni nesil� b�y�me stratejileriyle kalk?nmaktan ba?ka �areleri kalmad? asl?nda.

T�rkiye�nin, iklim de?i?ikli?i ve sera gazlar? emisyonlar?n?n azalt?lmas?na y�nelik m�cadeleyi politika olarak benimsemesiyle birlikte yeterince h?zl? hareket etmedi?ine ve agresif hedefler belirlemedi?ine inan?yorum ancak bu da ba?ka bir yaz?n?n konusu. Bug�n payla?mak istedi?im ve beni �zen konu, Avrupa�da ?ahit oldu?um fark?ndal?k d�zeyinden baz? �uzman� arkada?lar?m?z?n ne kadar uzak olduklar? hakk?nda. Televizyondaki tart??ma programlar?na kat?lan kimi konu?mac?lar, �T�rkiye�nin iklim de?i?ikli?inden daha �nemli konular? var�, �iklim de?i?ikli?ine ili?kin �ng�r�len felaketler daha otuz y?l uza??m?zda, geli?mi? �lkeler politik oda?? kayd?rmaya �al???yorlar�, ya da bence en korkuncu, �iklim de?i?ikli?i ile ilgili bir k?z �?k?yor, ?klim De?i?ikli?i Zirvesi�ne kat?lmak i�in u�ak kullanmayarak okyanus a??yor. Acaba bu k?z?n arkas?nda hangi g��ler var?� gibi talihsiz a�?klamalar yapmakta olmalar?. Uzunca s�re kastettikleri geli?mi? devletlerde bulunan insanlar?n aras?nda bulunuyorum ve biliyorum ki yukar?da verdi?im �rneklerdeki gibi bu devletler ve �o?unluk insanlar? iklim de?i?ikli?inin ger�ek ve ?u anda oldu?unun fark?ndalar ve endi?eliler. Do?al kaynaklar?n israf edilmeden kullan?lmalar? ve enerji verimlili?i gibi konularda tek v�cut olmu?larcas?na beraber ve ayn? hedefe do?ru hareket ediyorlar. Hedefleri ise; sera gaz? emisyonlar?n? kademeli olarak s?f?r noktas?na getirmek, fosil yak?tlar? terk etmek, yenilenebilir enerji kapasitelerini ve enerji verimliliklerini s�rekli artt?rmak.

?klim de?i?ikli?i sorunu konusunda barda??n dolu taraf?n? de?il, bo? taraf?n? g�rme zorunda oldu?umuz zamanday?z ?imdi� T�rkiyemizin ve hepimizin bu konudaki m�cadelede, bizlerden daha az m�cadele veren veya bu konuya hassasiyet g�stermeyen devletlere bak?p kendimizi rahatta hissetmemiz yerine, bu konuda �st�n bilince ula?m?? devletleri �rnek al?p eksiklerimizi h?zla kapatmam?z laz?m. Vatanda? olarak bizlerin g�revi de, iklim de?i?ikli?i, do?al kaynaklar?n korunmas? ve enerji verimlili?i konular? hakk?nda acilen fark?ndal?k bilincine ula?mam?zd?r. Zaten �a??m?z?n yeni ekonomik d�zeni bu; fosil yak?ta ba??ml?l??? azalm??, do?al kaynaklar?n? israf etmeyen ve ye?il teknolojilere yat?r?m yapan devletler kalk?nmalar?na devam edebilecekler.

Vatanda? olarak hadi o zaman kendimize bir bakal?m; bu konudaki g�ndemi yeterince takip ediyor muyuz, hayat?m?zda ye?il ve s�rd�r�lebilir bir gelecek i�in hangi al??kanl?klar?m?zdan vazge�ebilir, hangi yeni al??kanlar? edinebiliriz diye bir d�?�nelim. Yerel y�netimlerimizden ve hatta Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanl???, �evre ve ?ehircilik Bakanl???, Cumhurba?kanl??? gibi �st kurumlardan, dahas? �al??t???m?z kurumsal ?irketlerin y�netimlerinden enerji verimlili?i ve iklim de?i?ikli?i ile �ok daha fazla m�cadele etmelerini talep edelim, dilek�eler yazal?m, sesimizi duyural?m. Malum �ocuklar nasihatle de?il, davran??lar? �rnek al?p �?renirler. Ders kitaplar?nda �evre bilincine dair ne kadar �ok bilgi olursa olsun, e?er biz b�y�klerin davran??lar?yla �rt�?m�yorsa bilgiyi hayatlar?na almad?klar?n? asl?nda bizler de biliyoruz, �yle de?il mi?

S�z�m� hani o okyanusu ge�en iklim de?i?ikli?i aktivisti olan gen� k?z?m?z Greta Thunberg�in s�zleriyle kapat?yorum:

�Yeti?kinler, sizler gen� nesillere gelece?e dair umutlu hissetmemizi sa?lamakla kendinizi bor�lu hissediyorsunuz, ancak ben sizlerden ne umut vermenizi ne de gelece?e dair umutlu olman?z? istiyorum; sizlerin panik olman?z? istiyorum; benim kendi gelece?im ile ilgili her g�n hissetti?im korkuyu sizlerin de hissetmenizi istiyorum. Ve harekete ge�menizi; t?pk? eviniz alev alm?? yan?yormu?�as?na harekete ge�menizi istiyorum. ��nk� �yle��