Piyasada ?li?kilerin Normal Durumu

Risk d�?erse yerel para de?er kazan?r (kurlar d�?er) ve enflasyon d�?er. Bu s�z� bir finansal piyasa yasas? gibi almasak da genel e?ilim olarak alabiliriz herhalde. Ne var ki her e?ilimin istisnas? oldu?u gibi bunun da istisnalar? var.

Faizler artarsa enflasyon d�?er. Genel olarak enflasyonun y�kseldi?i yerlerde ekonomi otoriteleri enflasyonla m�cadele i�in faizleri art?r?rlar. Do?al olarak bu ili?ki faizlerle talep enflasyonu aras?nda vard?r. Artan talebi kesip tasarrufa y�neltebilmenin yolu faizi art?rmaktan ge�er. E?er enflasyon maliyet enflasyonuysa ve mesela kur kaynakl?ysa o zaman faizleri y�kseltmek bir dereceye kadar etkili olabilir.

Faiz ile borsa ters y�nde hareket eder. Normal ko?ullarda tahvil ve mevduat faizleri borsan?n rakibidir. Dolay?s?yla faizler y�kselirse borsa d�?er. Ne var ki bunun da istisnalar? var. E?er borsadaki hisse senetlerinin de?erleri, yabanc? para cinsinden ge�mi? de?erlere g�re d�?�k kalm??sa o zaman bu ters g�r�nen durum ortaya �?kabilir. Kurlar?n y�kselmesi hisse senetlerinin yabanc? para cinsinden daha da ucuzlamas?na ve talebin artmas?na yol a�abilir. Bir de bu t�r analizleri k?sa vadeli g�zlemlerle kar??t?rmamak gerekir.

CDS Primi D�?�yor Ama Kurlar D�?m�yor

A?a??daki grafik; sepet kur (� USD / TL + � Euro /TL) (lacivert) ile T�rkiye�nin risk primini g�steren CDS primi (k?rm?z?) aras?nda 2016 y?l? ba??ndan bu yana ortaya �?kan ayl?k ili?kiyi g�steriyor.

Grafikten izlenebilece?i gibi T�rkiye�nin risk primi �zellikle 2017 ba??ndan bu yana d�zenli olarak d�?�yor. K?rm?z? renkli k?r?kl? e?ilim �izgisi bunu net olarak g�steriyor. Buna kar??l?k sepet kur d�?m�yor. Mavi renkli k?r?kl? e?ilim �izgisi bunu a�?k�a g�steriyor. 2017 y?l?nda CDS primindeki d�?�? son derecede �arp?c? olmas?na kar??l?k sepet kur buna olumlu yan?t vermemi? g�r�n�yor. S�ylenebilecek en olumlu ?ey sabitle?me e?ilimine girmi? g�r�nmesi. Burada a�?k bir tutars?zl?k var. Bunun bir tek a�?klamas? olabilir: Fed�in faiz art?rmas? ve bilan�o k���ltmesi zamana yay?ld?k�a geli?me yolundaki ekonomilere likidite ak??? s�r�yor, T�rkiye de bundan nemalan?yor ve bunun sonucu olarak CDS primi d�?�yor. Bununla birlikte ekonomide ya?anan tutars?zl?klar bu likiditenin ucuzlamas?na engel oluyor.

Ekonomide tutars?zl?klar uzun s�re devam edemeyece?ine g�re �n�m�zdeki d�nemde ya sepet kur d�?ecek ya da CDS primi y�kselecek.

Faizler Y�kseliyor Ama Enflasyon (Beklendi?i Kadar) D�?m�yor

A?a??daki grafik; g�sterge faiz (mavi) ile T�FE cinsinden enflasyon (siyah) aras?nda 2016 y?l? ba??ndan bu yana ortaya �?kan g�nl�k ili?kiyi g�steriyor. 

2016 y?l? boyunca enflasyonda d�?�? ya?and?. Bunda kurlar?n y?l?n son ay?na gelinceye kadar fazla oynakl?k g�stermeden belirli bir d�zeyde kalmas? etkili oldu. Bu g�r�n�mden cesaretlenen Merkez Bankas? faizleri d�?�rd�. Y?l?n sonuna do?ru Dolar kurunun yukar?ya hareketlenmesine ek olarak T�rkiye�de ortaya �?kan referandum gerginli?iyle kurlar y�kselmeye ve enflasyonu da yukar?ya �ekmeye ba?lad? (kurlarla ilgili geli?me �nceki grafikten izlenebilir.) Bu geli?meler sonucunda enflasyon y�kseli?e ge�ti. Merkez Bankas?, d�?�rd�?� faizi bu kez art?rmaya ba?lad?. Ge� likidite penceresinin y�ksek faiz oran?n? politika faizi gibi kullanan Merkez Bankas?, bu uygulama sonucunda bir s�re sonra enflasyonda d�?�? sa?lamay? ba?ard?. Bu d�?�?te baz etkisi de �nemli rol oynuyor.

Faiz y�kseldi?i halde enflasyon d�?medi iddias? i�in s�ylenebilecek iki ?ey var: (1) Faizin art?r?lmas?n?n etkisi hemen ortaya �?km?yor. Bunun piyasay? etkilemesi zaman al?yor (m�dahale ile sonu� aras?nda ortaya �?kan gecikme etkisi.) (2) Faizin yeterince art?r?l?p art?r?lmad???na bakmak gerekiyor. G�sterge faiz bug�n y�zde 11,5 dolay?nda bulunuyor. Man?et enflasyon ise 5 ayd?r y�zde 11 dolay?nda seyretti. Dolay?s?yla enflasyonun �ift haneye geldi?i d�nemde Merkez Bankas?�n?n faizi biraz daha yukar? �ekmesi gerekiyordu. Bunu bug�n s�ylemek ku?kusuz d�n s�ylemekten daha kolay g�r�n�yor.

Kierkeegard�?n dedi?i gibi �ya?am geriye do?ru bakarak anla??labilir, ancak ileriye do?ru bakarak ya?anmal?d?r.�    

Faiz Y�ksek Oldu?u Halde Borsa Y�kseliyor

A?a??daki grafik; g�sterge faiz (mavi) ile BIST 100 endeksi (ye?il) aras?nda 2016 y?l? ba??ndan bu yana ortaya �?kan g�nl�k ili?kiyi g�steriyor.

Grafik, �zellikle de k?r?kl? e?ilim �izgileri, ilk bak??ta bize g�sterge faizde art?? s�z konusu iken BIST 100 endeksinde daha h?zl? bir at?? oldu?unu g�steriyor. Yani bu durumda iki rakip yat?r?m arac? adeta rakip de?il birbirini destekliyor gibi bir durum ortaya �?k?yor. Grafi?e biraz daha dikkatli bakarsak BIST 100 endeksindeki art???n as?l olarak 2017 y?l?nda ortaya �?kt???n? g�rebiliriz. Ki o d�nemde yine grafi?in bize g�sterdi?i ger�ek, faiz art???n?n durmu? oldu?udur. Yani g�sterge faizin belirli bir noktadan �teye artmad??? bir d�nemde BIST 100 endeksi artmaya ba?lam??t?r. Yine grafi?e dikkatle bak?l?rsa faizin d�?t�?� d�nemlerde BIST 100 endeksinde y�kseli? ortaya �?kt??? g�r�lebiliyor. Dolay?s?yla ikili aras?nda bir tutars?zl?k g�r�nm�yor.

�Faiz de borsa da y�kseliyor, burada bir tutars?zl?k yok mu?� diye soranlar genellikle bu t�r uzun d�nemli bir analiz yapmak yerine k?sa d�nemli g�zlemlerin etkisinde kal?yor.

Tutars?zl?klar?n Psikolojik Nedeni

�Bilinen durum en iyi durumdur.� Bu do?ru bir tan?mlama de?il. Bazen iyi olabilir, bazen k�t� olabilir. E?er bilinen durum en iyi durum olsayd? kimse onu de?i?tirmeye u?ra?maz, herkes oldu?u yerde dururdu. Bu tan?mlama yaln?zca piyasalar i�in zaman zaman do?ru say?labilecek bir tan?mlamad?r. Piyasa, belirli varsay?mlara dayanarak yapt??? yat?r?mlar? etkileyecek de?i?iklikleri sevmez. O nedenle se�im ortam?n?, karars?zl?klar?, zaman ge�i?lerini sevmez. Be?enmedi?i bir y�netim bile ba?ta olsa mevcut durumun devam?n? ister, ��nk� yat?r?m?n?, tavr?n? bildi?i mevcut duruma g�re alm??t?r. Pek �ok piyasa uzman?, iktidar partisini siyasal ve sosyal a�?dan hi� desteklemedi?i halde iktidar?n devam etmesini destekler, ��nk� de?i?imin kendisine kazan� m? kay?p m? getirece?ini bilemez. Bu yakla??m, �zellikle yaln?zca k?sa d�nemde para kazanmaya odaklanm?? yabanc? yat?r?mc?n?n piyasa �zerindeki etkisini �ok art?r?r. Yabanc? yat?r?mc?n?n alg?s? de?i?ti?i anda piyasa alt �st olmaya y�nelebilir.