Aradığını Dışarıda Değil, Kendinde Ara: “Kadim Bilgi Enneagram” 

Eren Gökyer

Eren Gökyer

#soruyorum #dinliyorum #okuyorum #yazıyorum #konuşuyorum #Koç #Eğitmen

20 Ağustos 2017

“ Kişinin değeri nedir?

– Aradığı şeydir!

Eğer sen, can konağını arıyorsan, bil ki sen cansın.

Eğer bir lokma ekmek peşinde koşuyorsan, sen bir ekmeksin.

Bu gizli, bu nükteli sözün manasına akıl erdirirsen, anlarsın ki

Aradığın ancak sensin, sen.

Madendeki inciyi aradıkça madensin.

Ekmek lokmasına heves ettikçe ekmeksin.

Şu kapalı sözü anlarsan, anlarsın her şeyi;

Neyi arıyorsun, sen osun.

Senin canın içinde bir can var, o canı ara!

Beden dağının içinde mücevher var, o mücevherin madenini ara!

A yürüyüp giden sufi, gücün yeterse ara;

Ama dışarıda değil, aradığını kendinde ara. “ Hz. Mevlana

Şimdi seni Enneagram isminde kadim bir bilgi ile tanıştıracağım. Enneagram; en sade haliyle kendini tanıma ve diğer insanları tanıyabilme sanatıdır. 

 

Enneagram neden önemli biliyor musun?

Yaşadığımız bu süreçte büyük bir çoğunluk kendini tanıdığını iddia ediyor. Ya da başka bir ifadeyle kendini “tanımadığının” farkında değil. Güçlü taraflarını, zayıf yönlerini bilmiyorsun. Keyifliyken ya da stresliyken hangi davranışları sergilediğini sadece yaptığın gözlem üzerine yüzeysel olarak değerlendiriyorsun. Şunu unutma lütfen; istediğin hayatı yaşayabilmen için, hayal ettiğin başarılara ulaşabilmen için “kendini yönetebilmen” gerekiyor. 

 

Kendini yönetemeyen birisi;

• Ne bir aile yönetebilir, 

• Ne bir ekip yönetebilir, 

• Ne bir şirket yönetebilir, 

• Ne bir şirket yönetebilir, 

• Ne de bir ülke yönetebilir…

 

İnsanın kendisini yönetebilmesi için kendini bilmesi, tanıması, kendi içine yolculuk yapması gerekiyor. Hz. Mevlana’nın söylediği gibi: “Aradığını dışarıda değil, kendinde ara.” 
Haydi gel şimdi ana noktaları ile sana Enneagram’ı anlatayım. Yunanca dokuz anlamına gelen ‘enne’ ve ‘nokta, şekil’ anlamına gelen ‘gram’ kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşturulan Enneagram, ‘dokuz nokta’ anlamına gelmekte olup, bir kişilik modeli olarak 1960’larda Şili asıllı Oscar Ichazo tarafından modern dünyaya sunulmuştur. Fakat kökenine baktığımız zaman 13. Yüzyıla kadar dayandığını, hatta “Sufi” bilgeliğinin bir parçası olduğu da ifade edilen, aslında kadim bir bilgidir. Tasavvuf’un temsilcileri, Horasan Erenleri olarak adlandırdığımız Hz. Mevlana, Yunus Emre, Hacı Bektaşı Veli, Tabduk Emre ve daha adını burada ifade etmediğim birçok değerin öğretilerine baktığımızda temelinde “insan ve insanın anlam arayışı” felsefesinin olduğunu görüyoruz. Bu anlamda Enneagram sisteminin “öz”ü ile örtüştüğünü söylemek yanlış olmayacaktır. 
Burada konuyu daha iyi anlayabilmen adına “Mizaç, Karakter ve Kişilik” konularına değinmem gerekecek. 
 
Mizaç, insanın anne karnından itibaren oluşumuna başlayan ve ölünceye kadar hiçbir şekilde değişmeyen bir özelliğidir. Toplum içerisinde çok fazla duymuş olduğun, “Can çıkar, huy çıkmaz” ya da “Yedisinde neyse, yetmişinde de O’dur” gibi deyişlerin temeli aslında insanın mizacını ifade eder.
Kişilik ve karakter dış etkenlerden etkilenerek değişen, gelişen ya da gelişmeyen özelliklerdir. Kişinin büyüdüğü aile, gittiği okul, yaşadığı çevre kişiliği ve karakteri belirleyen çok önemli noktalardır. Başka Bir anlatım tarzıyla;
Mizacı, verimli toprak üstünde yer alan bir ağacın kökleri olarak düşün lütfen. Kök ne kadar kuvvetli ve sağlam olursa, o kök üzerinden çok sağlam bir gövde oluşacaktır. İşte o gövde, insanın kişiliğidir. Kök ve gövdeden sonra ortaya çıkan dallar, dallarda ki çiçekler, meyveler, o kadar güzel olacaktır.

Kısaca; Bu sistemde birbirinden farklı dokuz mizaç-kişilik tipi bulunmaktadır. Her insan bunlardan birinin baskınlığı ile doğar. 

Tip 1; Mükemmeliyetçi idealist mizaç

Tip 2; Duygusal yardımsever mizaç

Tip 3; Hırslı, başarı ve imaj odaklı mizaç

Tip 4; Anlam, derinlik ve özgünlük arayan mizaç

Tip 5; Bilgiye derin meraklı gözlemci mizaç

Tip 6; Güven odaklı ve zihinsel huzur arayan mizaç

Tip 7; Yeniliğe ve keşfetmeye meraklı mizaç

Tip 8; Güç ve etkinlik odaklı mizaç

Tip 9; Rahatlık, huzur ve uyum arayan mizaç

TİP 1 Mükemmeliyetçi / İdealist Mizaç

Mükemmeliyetçi idealist mizaç; detaycı, düzenli, ilkeli, gelişimci, eleştirel, kuralcı, esnek olmayan, affetmekte zorlanan, iş’te kılı kırk yaran, ahlakçı, disiplinli, hataları çokça eleştiren, yargılayıcı.
Prensipli, dürüst, ilkeli, ahlaklı, sorumlu, güvenilir, mantıklı düşünen ve doğru davranmaya çalışan birisidir.

Temel Arzusu: Doğru, dürüst, ilkeli, ahlaklı ve kurallara bağlı olmak.

Temel Korkusu: Yanlış olma, ilkesizlik, kurallara uymama, dosdoğru olmamak.

TİP 2 Duygusal / Yardımsever Mizaç

Duygusal yardımsever mizaç; şefkatli, paylaşımcı, yardımsever, ilgilenen, sempatik, dert ortağı olan, arkadaş canlısı, şefkatli, sahiplenici, çabuk kırılan, alıngan, çabuk duygulanan.
Herkesin yardımına koşan, şefkatli, yardımsever, destekleyici, cömert, duygusal bir insandır.

Temel arzusu: İhtiyaç duyulan, aranan, yokluğu hissedilen, desteği aranan bir kişi olmaktır.

Temel korkusu: Vazgeçilebilir-terk edilebilir bir insan olmak.

TİP 3 Hırslı / Başarı ve İmaj Odaklı Mizaç

Hırslı, başarı ve imaj odaklı mizaç; motive olan ve motive eden, üretken, hedef ve sonuç odaklı, imajına düşkün, etkilemeyi seven, pratik, hırslı, rekabetçi, duygulara takılmayan, duygularını saklayabilen, motivasyonu yüksek.

Başarılı, etkin, işinde birinci, hayatı başarılarla dolu, hiç yılmadan başarıya odaklanan ve insanları kendisine hayran bırakmak isteyen, motivasyonu yüksek, yaptığı işte zirvede olmak isteyen birisidir.

Temel Arzusu: Başarılı olmak, takdir ve hayranlık uyandıran biri olmak.

Temel Korkusu: Başarısız olmak, yenilmek, fark edilmeyen değersiz biri olmak.

TİP 4 Anlam / Derinlik ve Özgünlük Arayan Mizaç

Anlam, derinlik ve özgünlük arayan mizaç; bireyselliğine düşkün, hassas, kırılgan, yoğun duygulara sahip, tutkulu, derinlik ve anlam arayan, estetik duyarlılığı olan, tasarımcı, hüzünlü, eşsiz olmayı önemseyen, iç dünyasına yönelik, hayalci.

Özel, orijinal, farklılığı ile fark edilen bir kimliği olan, estetiğe duyarlı, zarafet ve estetiğe düşkün hassas ve çabuk mutsuz olabilen birisidir.

Temel Arzusu: Orjinal, farklı, kendine özgü, romantik, özel olarak algılanmak isterim.

Temel Korkusu: Olağan, sıradan, standart bir insan olmak veya sıradan bir iş üretmek.

TİP 5 Bilgiye Derin Meraklı / Gözlemci Mizaç

Bilgiye derin meraklı gözlemci mizaç; bilgiyi derinlemesine anlamaya ve kavramaya çalışan, uzmanlığa önem veren, gözlemci, soğukkanlı, derinlemesine merak eden, sosyal olmaktan çok hoşlanmayan, bilgiç davranan, kalabalık ortamları sevmeyen.

Bilgili, analitik gözlemci, algılama kapasitesi yüksek, bağımsız, nesnel duruşu olan, insanlarla hemen samimi olmayan birisidir.

Temel Arzusu: Bilgiyi tümüyle kavramak ve her şeyi anlamak.

Temel Korkusu: İşe yaramamak, bir konuda bilgisiz ve yetersiz olmak.

TİP 6 Güven Odaklı ve Zihinsel Huzur Arayan Mizaç
Güven odaklı ve zihinsel huzur arayan mizaç; sorgulayan, mantıklı ve kontrollü davranan, güven arayışında olan, tedbirli, kendini adayan, destekleyici işbirliğine önem veren, grup odaklı, ketum, savunmacı muhalif, şüpheci, endişe ve kaygıya çabuk kapılan.
Karşılıklı sadakat arayan ve sorumluluklarına bağlı birisidir, fakat sadık olduğu değer ve kurumları aynı zamanda sorgular. Olası tehlikeleri önceden sezebilen tedbirli ve kontrolcü birisidir. 

Temel Arzusu: Bir yere/partiye/topluluğa/dosta güven duyup kendimi güvende hissetmek.
Temel Korkusu: Tek başına desteksiz kalmak, kendini emniyette hissetmemek.
 

TİP 7 Yeniliğe ve Keşfetmeye Meraklı Mizaç 
Yeniliğe ve keşfetmeye meraklı mizaç; maceracı, şevkli, heyecanlı, harekete geçiren, kaşif, sınırlanmayı sevmeyen, esprili, şakacı, vizyoner, geçmişi unutan, sabırsız, işleri yarım bırakan, maymun iştahlı, iyimser, neşeli, doyumsuz, yenilikçi, keyfine düşkün, spontan davranan, ilgi alanı geniş.

Mutlu, neşeli, eğlenceli, meraklı, iyimser, pozitif, rahatına düşkün yenilik ve heyecan arayan birisidir. 

Temel Arzusu: Mutlu, neşeli, pozitif olmak. 
Temel Korkusu: Üzüntülü, acı çeken ve çıkış yolu olmayan bir durumda olmak, seçeneksiz kalmak.
 
TİP 8 Güç ve Etkinlik odaklı Mizaç 
Güç ve etkinlik odaklı mizaç; öne çıkan, meydan okuyan, baskın, iddialı, güçlü, enerjisi yüksek, eylem odaklı, cesur, baskıcı, korumacı, dobra, çabuk öfkelenen, patronca davranan, hakimiyet kuran.
Kendine güvenen, güçlü, koruyucu, gerçekçi, çözüme yönelik düşünen ve davranan, mazlumu ve yakınlarını koruyan birisidir. 
Temel Arzusu: Güçlü, kuvvetli, bağımsız ve kontrol eden biri olmak. 
Temel Korkusu: Güçsüzlük, hükmedilmek, zayıf olmak ve yönetilmek.
 
TİP 9 Rahatlık, Huzur ve Uyum Arayan Mizaç 
Rahatlık, huzur ve uyum arayan mizaç; barışçı, uzlaşmacı, uyumlu, huzur arayan, sabırlı, geç karar veren, halim selim, esnek, tavizkar, erteleyen, nazik, saygılı, yavaş hareket eden, fiziksel rahatına düşkün.

Uyumlu, barışsever, nazik, kibar, saygılı, hoşgörülü, çatışmadan kaçınan, problem çıkarmayan, arabulucu birisidir. 

Temel Arzusu: Uyum ve bütünleşme, birlik, çatışmasız ahenk içinde herkesin mutlu olması. 
Temel Korkusu: İhtilafa düşüp bölünme ve çatışma yaşamak. 

Enneagram / Dokuz Tip Mizaç Modeli’nin Kullanıldığı Alanlar 

Enneagram, dünyanın en prestijli üniversitelerinden Standford MBA programının ders programında yer alıyor. Harvard Hukuk Fakültesinde uygulamalı mahkeme savunmalarında pratik ediliyor. Yine dünyanın en prestijli üniversitelerinden USC ve UCLA’de MBA programlarında liderlik eğitiminde kullanılıyor. Daha sayısız örnekler var. Ağırlıklı olarak ABD’deki üniversiteler olmak üzere psikoloji, tıp, sanat, işletme, psikoloji ve eğitim bölümlerinde enneagram eğitimleri bulunmakta. Dünya çapında Google, eBay, Yahoo, Sony, CSC, Oracle, Adobe, HP, and Logitech Boeing, GlaxoSmithKline , The DuPont Company, Genentech, Motorola, Hewlett Packard, Disney, Panasonic, Johnson& Johnson, Westinghouse Electric, Apple ve daha birçok şirket enneagram yöntemini kullanıyor. Bugün insan kaynakları yönetiminde, personel seçiminde, satış ve pazarlama aktivitelerinde, liderlik yönetiminde tercih ediliyor. 
Kişilerarası iletişiminde önemli bir uzmanlık sağlıyor. Çatışma çözme becerisi konusunda önemli bir rehber kabul ediliyor. Takım çalışmasını etkinleştirmek açısından yöntemin geri bildirimleri kullanılıyor. Enneagram, sosyal hayatta kişilerin geri bildirim verme becerisinde önemli bir değer. Bu konularda personelin kişisel gelişimini sağlamak için bu gibi şirketlerde sürekli eğitimler gerçekleştiriliyor.
Bunun haricinde askeri alanda ki eğitimlerde kullanılıyor. Alman ordusunun eğitim programlarında Enneagram mevcuttur. Dünyada ki bazı polis teşkilatlarında kitleyle yüz yüze gelen servislerde çalışanlardan Enneagram eğitimi alanlar var. Gizli servis rgütlerinin de Enneagram yöntemini uyguladıkları da bilinmektedir. Bunun yanında CIA ve FBI personelinin eğitiminde de müfredatın içinde. Aynı zamanda Enneagram, siyasal iletişim uygulamalarının önemli bir parçası olmuş durumdadır. Bu alanda lider eğitimlerinde, seçim çalışmalarında yeri vardır. Çocuk eğitiminde, Enneagram üzerinden özel yöntemler geliştirilmiş durumdadır. Okul yöneticilerinin, öğretmenlerin, anne-babaların enneagram konusunda bilgi sahibi olmaları, çocukları tanıyarak yetiştirmeleri, mesleki yönelimlerinin doğru tespit edilerek doğru yönlendirmelerin yapılabilmesi açısından Enneagram sistemi çok önemlidir. Enneagram sistemini okulunda proje olarak uygulayan ve başarılı sonuçlar elde eden eğitim kurumları ülkemizde mevcuttur.
 
Yazıyı buraya kadar okuduysan bu yazının ilgini çektiğini söylemek yanlış olmaz. Sende mizacını merak ediyorsan bu linke tıklayarak testi hemen çözmeye başlayabilirsin. Karşına 72 soru çıkacak. Senden ricam rahat ve odaklanabileceğin bir ortamda bu testi çözmen. Testi sağlıklı analiz edebilmemiz ve raporu çıkarabilmemiz için sorulara verdiğin cevaplar tutarlı olmalıdır. Sormak istediğin sorular olursa, memnuniyetle yardımcı olabileceğimi bilmeni isterim.
Kariyer Macera Dolu Bir Oyun: İşte Bunlar da Hile Kodları

Yeni bir oyuna başladığımızda öğrenecek çok şeyimiz oluyor. Her oyun keşfettikçe haz aldığımız, engelleri aştıkça heyecanlandığımız, öğrendikçe harika hissetti...

Kariyer Macera Dolu Bir Oyun: İşte Bunlar da Hile Kodları Kariyer Macera Dolu Bir Oyun: İşte Bunlar da Hile Kodları

Yorumlar (0) Yorum Yap